سیاستهای فرهنگی ـ اجتماعی بهینه سازی وضعیت خوابگاههای دانشجویان کشور

شورای عالی انقلاب فرهنگی در جلسه ۵۰۲ مورخ ۲۲ /۵ / ۱۳۸۱، سیاستهای فرهنگی – اجتماعی بهینه سازی وضعیت خوابگاههای دانشجویان کشور را به ایران شرح تصویب کرد:
اهداف:
۱- ایجاد هماهنگی و همکاری در امر سیاستگذاری، برنامه ریزی، اجرایی نظارتی به منظور توسعه و بهبود وضعیت خوابگاههای دانشجویی توسط دستگاهها ، ذی ربط.
۲- احیاء، حفظ و ترویج فرهنگ اسلامی در محیط های خوابگاهی با استفاده روشهای کارآمد نظارتی و مدیریتی.
۳- ایجاد زمینة مساعد برای ارتقای سطح آگاهیها، توانمندیها و کشف استعداد های دانشجویان از طریق فعالیتهای فرهنگی و اجتماعی در محیط خوابگاهها.
۴- فراهم سازی شرایط و تسهیلات مناسب اقتصادی، رفاهی و خدماتی برای استفاده دانشجویان در خوابگاهها.

مؤلفۀ ۱: برنامه های فرهنگی - اجتماعی

راهبرد۱:
برنامهریزی برای استفاده مطلوب و هدفمند از اوقات فراغت دانشجویان در خوابگاهها و کشف و شکوفا نمودن استعدادها و تواناییهای آنان.
سیاستهای اجرایی:
ـ استفاده از توان فکری و علمی دانشجویان برای برگزاری کلاسهای تقویتی و آمادگی آزمون سراسری با همکاری نهادهای ذیربط.
ـ برگزاری کلاسهای هنری و آموزشی و اجرای مسابقات و پیشبینی امکان عرضة محصولات هنری دانشجویان.
ـ جلب مشارکت و همکاری دانشجویان در انجام امور خیریه و عامالمنفعه و آموزش رایگان دانشآموزان محروم با همکاری نهادهای ذیربط.
ـ تشویق دانشجویان به ورزش و گسترش فرهنگ ورزش همگانی.
ـ اتخاذ تدابیر مقتضی به منظور مهارت بخشی به دانشجویان در تحلیل مسائل فرهنگی ـ اجتماعی و سیاسی جامعه.

راهبرد ۲:
تقویت و اعمال مدیریت فرهنگی در خوابگاهها و قانونمند کردن آن.
سیاستهای اجرایی:
ـ استفاده بهینه از اساتید و محققان حوزوی و دانشگاهی برای اجرای برنامههای آموزشی، تبلیغی و فرهنگی در خوابگاهها.
ـ تعیین شاخص برای ارزیابی و نظارت بر وضعیت فرهنگی و اخلاقی دانشجویان در خوابگاهها.
ـ تدوین نظام مناسب ارزشیابی از عملکرد مسؤولان فرهنگی خوابگاهها.

راهبرد۳:
توجه به مسائل اخلاقی و تربیتی دانشجویان در خوابگاههای دانشجویی.
سیاستهای اجرایی:
ـ اتخاذ تدابیر و تدوین سیاستها و برنامههای هماهنگ برای رشد و تعالی اخلاقی و فرهنگی دانشجویان و پیشگیری از ترویج مفاسد اخلاقی و مسخ هویت فرهنگی آنان.
- تأکید بر سیاستهای اقناعی و ارشادی به جای اعمال روشهای منع و دفع در مواجهه با معضلات فرهنگی و اخلاقی دانشجویان.
- تأکید بر اجرای آیین نامه انضباطی برای برخورد قاطع و قانونی با متخلفین شؤونات اخلاقی و اسلامی در خوابگاههای دانشجویی.
- جذب و بکارگیری مشاورین روانشناس و خبره با گذراندن دوره های خاص، برای ارائه خدمات مشاوره ای در خوابگاهها.
- توسعه و تقویت ارتباط بین مدیران خوابگاهها و خانواده های دانشجویان به منظور هماهنگی بیشتر در رفع مشکلات آنان.
- جذب و استفاده بهینه از نیروهای مشاور برای آشنایی دانشجویان جدید الورود با معضلات و خطرات اخلاقی و فرهنگی شهرهای بزرگ.

راهبرد ۴:
اتخاذ تدابیر مقتضی به منظور جلب مشارکت هر چه بیشتر دانشجویان در اداره مطلوب خوابگاهها و ارائه برنامه ها و طرحهای مختلف فرهنگی و اجتماعی.
سیاستهای اجرایی :
- توسعه و تقویت تشکلهای علمی – فرهنگی و اجتماعی به منظور افزایش نشاط و بالندگی دانشجویان در خوابگاهها.
- نیاز سنجی از دانشجویان در مسائل عقیدتی، اخلاقی، عرفانی، فرهنگی، اجتماعی و اتخاذ تدابیر مناسب برای پاسخگویی به سؤالات و شبهات آنان.
- تقویت روحیة مسؤولیت پذیری، جمعگرایی و فرهنگ زندگی جمعی و پیوند های اجتماعی درمحیط خوابگاههای دانشجویی.
- گسترش امکانات اطلاع رسانی به دانشجویان در خوابگاهها.
- حمایت مادی و معنوی از دانشجویان فعال در اجرای برنامه ها و فعالیتهای فرهنگی – اجتماعی در خوابگاهها و معرفی چهره های پر تلاش و موفق.

راهبر ۵:
تعمیق باورهای دینی و بنیه فرهنگی دانشجویان در خوابگاهها.
سیاستهای اجرایی:
- اهتمام خاص در خصوص اجرای برنامه های فرهنگی و عبادی و برگزاری نشستهای دینی، برپایی نمایشگاهها و بزرگداشت مناسبتها و ایام الله .
- برگزاری اردوهای زیارتی – سیاحتی و گردشگری.
- گسترش معنویت و اخلاق، حفظ هویت دینی- ملی و بومی دانشجویان با تشویق آنان در امور فرهنگی سالم و سازنده از طریق ارائة برنامه های فرهنگی - معنوی و تفریحی.

مؤلفۀ ۲: مدیریت و نظارت

راهبرد:
بهبود مدیریت و نظارت بر خوابگاههای دانشجویی در ابعاد مختلف.
سیاستهای اجرایی:
- تعیین شرایط؛ ضوابط و ویژگیهای خاص برای تصدی مسؤولیت خوابگاهها بر اساس شایسته سالاری و تجربة زندگی در خوابگاههای دانشجویی.
- برنامه ریزی برای جذب و تربیت مدیران فرهنگی و تربیتی ماهر و متخصص به منظور مدیریت خوابگاهها و برگزاری آموزشهای ضمن خدمت برای آنان.
- نیاز سنجی از دانشجویان در موضوعات مختلف و به کارگیری شیوه های جدید مدیریتی در راستای رفع این نیازها و مشکلات.
- سوق دادن نظام مدیریتی خوابگاهها به سمت افزایش مشارکت دانشجویان دانشگاهها و رعایت عدالت در تخصیص فرصتها و امکانات.
- تدوین نظام کمّی و کیفی برای ارزیابی عملکرد مسؤولان خوابگاهها.
- شناسایی، معرفی و تقدیر از مدیران و مسؤولان مبدع، خلاق و نمونة خوابگاهها دانشجویی.
- ارائه گزارش در هر نیم سال تحصیلی به مسؤولان عالی رتبه وزارتخانه های ذی ربط و رؤسای هر دانشگاه در خصوص خوابگاههای دانشجویی در ابعاد مختلف.
- نظارت بر حضور و غیاب دانشجویان و ورود و خروج سایر افراد به خوابگاههای دانشجویی.
- روشمند کردن نظارت بر وضعیت خوابگاهها در ابعاد مختلف.

مؤلفۀ ۳: اقتصاد

راهبرد:
توجه به مشکلات اقتصادی و معیشتی دانشجویان در خوابگاه به منظور فراهم کردن زمینة لازم برای فعالیتهای علمی، فرهنگی – دینی.
سیاستهای اجرایی:
- برنامه ریزی جامع در خصوص گسترش کار دانشجویی ( کاریابی ) و مشارکت در امور مختلف برای رفع مشکلات اقتصادی دانشجویان از طریق دستگاههای اجرایی ذی ربط.
- ایجاد صندوق قرض الحسنه دانشجویی در خوابگاهها برای خدمات دهی به دانشجویان سراسر کشور.
- ایجاد زمینة لازم برای تسهیل دریافت وام از صندوق رفاه دانشجویی، سیستم بانکی کشور و صندوقهای قرض الحسنة دانشجویی در خوابگاهها.

مؤلفه ۴ : خدمات و رفاه

راهبرد:
توجه به تأمین و گسترش تسهیلات رفاهی و خدماتی و افزایش سطح بهداشت و نظافت عمومی خوابگاههای دانشجوی.
سیاستهای اجرایی:
- جلب مشارکت دستگاههای اجرایی ذی ربط و مشارکت مردمی برای رفع معضلات رفاهی – خدماتی و بهداشتی خوابگاهها.
- توجه جدی به بهسازی فیزیکی – زیباسازی و ایجاد فضای سبز و سرویسهای بهداشتی و خدمات کمکهای اولیه و سرویسهای گرمایشی و سرمایشی.
- توسعه و تأمین منابع، امکانات و تسهیلات لازم مورد نیاز دانشجویان در خوابگاههای دانشجویی ( تغذیه ، ایاب وذهاب ، ارتباطات ، امکانات آموزشی و مطالعاتی، ورزشی ، هنری، کتابخانه و نماز خانه ).
- گسترش فرهنگ حفظ و نگهداری مطلوب از امکانات خوابگاههای دانشجویی به عنوان اموال عمومی و همگانی.
- رعایت استاندارد در پذیرش تعداد دانشجو در هر خوابگاه به تناسب فضا و تعدا اتاق.

مؤلفۀ ۵: توسعة خوابگاهها

راهبرد ۱:
توسعه و احداث خوابگاههای جدید دانشجویی و تجهیز خوابگاههای فعلی.
سیاستهای اجرایی:
- هماهنگی میان دستگاههای اجرایی و نهادهای دولتی در خصوص حداکثر استفاده از امکانات و منابع برای احداث و تجهیز خوابگاهها.
- اهتمام به سرمایه گذاری جاری و عمرانی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و مؤسسات آموزش عالی غیر دولتی و غیر انتفاعی برای ساخت و تجهیز خوابگاههای دانشجویی.
- فراهم کردن زمینة سرمایه گذاری بخش غیر دولتی در احداث خوابگاههای دانشجویی از طریق تشویق خیّرین و نیز معافیتهای مالیاتی، معافیتهای عوارض شهرداری، اعطای تسهیلات بانکی با بهره اندک و تشویق و حمایت از سنت حسنة وقف برای توسعة خوابگاههای دانشجویی.
- پیشنهاد لوایح قانونی برای افزایش اعتبارات ساخت و ساز و تجهیز خوابگاههای دانشجویی.

راهبرد ۲:
اهتمام نسبت به ساخت و تجهیز خوابگاهها مطابق با الگوی استاندارد خوابگاهها در ابعاد مختلف و حفظ فرهنگی اسلامی در فضای فیزیکی خوابگاهها.
سیاستهای اجرایی:
- ارائة الگویی استاندارد از خوابگاه دانشجویی از لحاظ فیزیکی ومعنوی و امنیتی با توجه به ویژگیهای جسمی و روحی دانشجویان.
- رعایت خصوصیات معماری اسلامی و ملی در فضای کالبدی خوابگاهها.
- حتی المقدور کاهش فاصله مکانی میان دانشگاه و خوابگاه دانشجویی.

راهبرد ۳:
رعایت عدالت در توزیع عادلانه امکانات و تسهیلات در خوابگاههای دانشجویی در سراسر کشور.
سیاستهای اجرایی:
- تهیة شناسنامه ای از امکانات و تسهیلات رفاهی و خدماتی موجود در خوابگاههای دانشجویی و رفع معضلات موجود.
- بکارگیری تمام امکانات اجرایی دستگاهها و مراکز ذی ربط برای بهبود وضع خوابگاهها در ابعاد مختلف.

تبصره: وزارت علوم، تحقیقات و فناوری ووزارت بهداشت، درمان وآموزش پزشکی و دانشگاه آزاد اسلامی در مدت شش ماه پس از اصلاح آیین نامه های موجود، دستورالعمل اجرایی این سیاستها را تهیه و با امضای بالاترین مقام ابلاغی می کنند.