نظارت بر حسن اجرای سیاستهای کلی نظام به موجب تفویض اختیار از سوی مقام معظم رهبری توسط مجمع تشخیص مصلحت نظام مطابق این مقررات صورت میگیرد.
-تبصره سیاستهای کلی نظام، سیاستهایی است که از سوی مقام معظم رهبری به موجب بند ۱ از اصل ۱۱۰ قانون اساسی تعیین میشود.
قوانین و مقررات شامل قانون برنامه حسب مورد باید در چارچوب سیاستهای کلی مرتبط با آن تنظیم شود، این مقررات در هیچ موردی نباید مغایر سیاستهای کلی مربوط باشد.
بالاترین مقام مسؤول در قوای سه گانه، نیروهای مسلح و صدا و سیما مسؤول اجرای سیاستهای کلی نظام در دستگاههای مربوط میباشند.
تبصره: شیوه اعمال نظارت در مورد نیروهای مسلح، با تصویب و ابلاغ فرماندهی کل نیروهای مسلح تعیین خواهد شد.
به منظور بررسی، ارزیابی، تلفیق و جامعنگری موضوعات ارجاعی مجمع در خصوص نظارت بر حسن اجرای سیاستهای کلی «کمیسیون نظارت» با ترکیب رییس و دبیر مجمع و دو نماینده از میان اعضای هر یک از کمیسیونهای موضوعی مجمع تشخیص مصلحت نظام به انتخاب خود کمیسیونها تشکیل میشود.
تبصره ۱: رؤسای سه قوه میتوانند با حق رأی در جلسات کمیسیون نظارت شرکت کنند.
تبصره ۲: کمیسیون نظارت هنگام بررسی گزارشهای رسیده از وزیر یا رییس دستگاه ذیربط برای شرکت در جلسات کمیسیون دعوت به عمل میآورد.
دستگاههای مندرج در ماده ۳ موظفاند گزارشهای ادواری شامل سالیانه و پنجساله خود را از نحوه اجرای سیاستهای کلی و میزان تحقق آنها بر اساس شاخصها و نماگرها تهیه و به مجمع ارسال کنند.
کلیه گزارشها و موارد ارجاعی به کمیسیون نظارت، ابتدا به کمیسیون یا کمیسیونهای تخصصی در مجمع ارسال میشود، سپس موضوع به همراه اظهارنظر آن کمیسیون یا کمیسیونها در جلسه کمیسیون نظارت مطرح میشود.
تبصره ۱: هر یک از کمیسیونهای تخصصی مجمع در حوزة فعالیت خود، گزارش سالانهای از نحوة اجرا و پیشرفت سیاستهای کلی تهیه میکنند. این گزارشها پس از بررسی و تلفیق در کمیسیون نظارت، برای اظهار نظر به مجمع ارایه میشود.
تبصره ۲: پیگیری امور و کارشناسی نظارت، به عهده دبیرخانه مجمع است.
همزمان با بررسی برنامههای پنج ساله و اصلاحات بعدی آن در دولت و مجلس شورای اسلامی، کمیسیون نظارت مجمع هم محتوای برنامه را از نظر انطباق و عدم مغایرت با سیاستهای کلی مصوب بررسی مینماید. کمیسیون نظارت مواردی را که مغایر با سیاستهای کلی میبیند، به شورای مجمع گزارش مینماید. در صورتی که مجمع هم مغایرت را پذیرفت، نمایندگان مجمع موارد مغایرت را در کمیسیونهای ذیربط دولت و مجلس مطرح میکنند و نهایتاً اگر در مصوبة نهایی مجلس مغایرت باقی ماند، شورای نگهبان مطابق اختیارات و وظایف خویش بر اساس نظر مجمع تشخیص مصلحت نظام اعمال نظر مینماید.
وظایف کمیسیون نظارت عبارت است از:
- تدوین خط مشیها، شاخصها و شیوههای اعمال نظارت با همکاری کمیسیونهای ذیربط.
- اجرای وظایف مندرج در مواد ۷ و ۹ و سایر موارد ارجاعی.
- تعیین نمایندگان برای حضور در جلسات تنظیم و تصویب برنامههای توسعه در دولت و مجلس.
- ارزیابی و سنجش میزان تحقق سیاستهای کلی و حسن اجرای آنها بر مبنای شاخصهای مصوب و تلفیق گزارشهای نظارتی.
- ارایه کلیه گزارشها و تصمیمات از سوی کمیسیون نظارت به شورای مجمع جهت اطلاع و تصویب.
قوای سه گانه، ستاد کل نیروهای مسلح، صدا و سیما و دستگاههای نظارتی از قبیل دیوان محاسبات، شورای نظارت صدا و سیما، سازمان حسابرسی دولتی و کمیسیون اصل نود، دیوان عدالت اداری، سازمان بازرسی کل کشور، نهادها، بانکها، سازمانها، شرکتهای دولتی و همچنین نهادهای عمومی موضوع تبصره ذیل ماده ۵ قانون محاسبات عمومی، شهرداریها و کلیه سازمانهایی که شمول قانون بر آنها مستلزم ذکر نام است و مؤسسات عمومی غیردولتی با درخواست مجمع از طریق بالاترین مقام هر دستگاه همکاری لازم را در اعمال نظارت موضوع این مقررات به عمل خواهند آورد. در هر حال، تشخیص و اعلام مغایرت یا عدم مغایرت با سیاستهای کلی بر عهده مجمع خواهد بود.
نتایج بررسیهای انجام شده درخصوص نحوة رعایت و اجرای سیاستهای کلی، همراه اقدامات انجام شده به مقام معظم رهبری گزارش میشود.