ماده ۱۸
صورتمجلس بازرگانی
۱ ـ چنانچه راه آهن در زمان حمل بار یا تحویل بار اقدام به بازرسی وضعیت بار، وزن آن یا تعداد عدلها و نیز کنترل وجود بارنامه بنماید، موظف است در صورت بروز موارد ذیل صورتمجلس بازرگانی به شرح ذیل تنظیم نماید:
۱) زمانی که بار بطور کامل یا جزئی از آن مفقود شده و یا کسری وزن داشته، آسیب دیده، فاسد شده یا به علل دیگر افت کیفیت داشته باشد؛
۲) زمانی که مشخصات و اطلاعات اشاره شده در بارنامه با بار واقعی از لحاظ نام، وزن، تعداد عدلهای بار، علائم (مارکها) و شماره های عدلهای بار، نام گیرنده و ایستگاه مقصد، مغایرت داشته باشد؛
۳) فقدان بارنامه بار مربوطه یا تعدادی از برگهای آن یا فقدان خود بار بر اساس مندرجات بارنامه مربوطه؛
۴) فقدان یا کم بودن وسایل باربندی متعلق به فرستنده بر اساس اطلاعات مندرج در بارنامه.
در صورت مشاهده واگن خالی خصوصی یا استیجاری بدون بارنامه یا مشاهده بارنامه بدون واگن نیز صورتمجلس بازرگانی تنظیم می گردد.
ایستگاهی که یک یا چند مورد از موارد فوق را مشاهده می کند طبق فرم ضمیمه ۱۶ صورتمجلس بازرگانی تنظیم می نماید.
اما صورتمجلس بازرگانی فقط در صورتی تنظیم می شود که اشکالات و خرابی های فوق الذکر از زمان پذیرش بار برای حمل تا زمان تحویل آن به گیرنده ممکن است پیش آمده باشند.
ایستگاه باید در مورد تنظیم صورتمجلس بازرگانی در ستون «صورتمجلس بازرگانی» بارنامه مراتب را درج نماید.
۱) زمانی که بار بطور کامل یا جزئی از آن مفقود شده و یا کسری وزن داشته، آسیب دیده، فاسد شده یا به علل دیگر افت کیفیت داشته باشد؛
۲) زمانی که مشخصات و اطلاعات اشاره شده در بارنامه با بار واقعی از لحاظ نام، وزن، تعداد عدلهای بار، علائم (مارکها) و شماره های عدلهای بار، نام گیرنده و ایستگاه مقصد، مغایرت داشته باشد؛
۳) فقدان بارنامه بار مربوطه یا تعدادی از برگهای آن یا فقدان خود بار بر اساس مندرجات بارنامه مربوطه؛
۴) فقدان یا کم بودن وسایل باربندی متعلق به فرستنده بر اساس اطلاعات مندرج در بارنامه.
در صورت مشاهده واگن خالی خصوصی یا استیجاری بدون بارنامه یا مشاهده بارنامه بدون واگن نیز صورتمجلس بازرگانی تنظیم می گردد.
ایستگاهی که یک یا چند مورد از موارد فوق را مشاهده می کند طبق فرم ضمیمه ۱۶ صورتمجلس بازرگانی تنظیم می نماید.
اما صورتمجلس بازرگانی فقط در صورتی تنظیم می شود که اشکالات و خرابی های فوق الذکر از زمان پذیرش بار برای حمل تا زمان تحویل آن به گیرنده ممکن است پیش آمده باشند.
ایستگاه باید در مورد تنظیم صورتمجلس بازرگانی در ستون «صورتمجلس بازرگانی» بارنامه مراتب را درج نماید.
۲ ـ اگر گیرنده در هنگام تحویل بار هر نوع اشکال اشاره شده در ۱ این ماده را مشاهده نماید و این در حالی باشد که راه آهن در خصوص این اشکال صورتمجلس بازرگانی تنظیم نکرده باشد، گیرنده موظف است بلافاصله از ایستگاه مقصد بخواهد تا صورتمجلس بازرگانی تنظیم نماید.
ایستگاه مقصد می تواند از تنظیم صورتمجلس بازرگانی در موارد ذیل خودداری ورزد:
۱) بوجود آمدن اشکال مورد نظر از زمان تحویل بار برای حمل تا زمان تحویل آن به گیرنده غیرممکن باشد؛
۲) کاهش وزن بار از معیار اشاره شده در ۵ این ماده تجاوز نکند.
ایستگاه مقصد می تواند از تنظیم صورتمجلس بازرگانی در موارد ذیل خودداری ورزد:
۱) بوجود آمدن اشکال مورد نظر از زمان تحویل بار برای حمل تا زمان تحویل آن به گیرنده غیرممکن باشد؛
۲) کاهش وزن بار از معیار اشاره شده در ۵ این ماده تجاوز نکند.
۳ ـ اگر مقررات داخلی جاری راه آهن مقصد، تنظیم صورتمجلس بازرگانی بعد از تحویل بار به گیرنده را مجاز بداند، آنگاه گیرنده حق دارد حتی پس از تحویل بار به ایستگاه مقصد مراجعه و تقاضای تنظیم صورتمجلس بازرگانی بنابر اشکالات قید شده در ۱ این ماده را که رویت آنها از طریق بازدید ظاهری بهنگام تحویل بار ممکن نبوده است را، نماید. این درخواست از ایستگاه مقصد بایستی توسط گیرنده و بلافاصله پس از تعیین خرابی بار توسط وی و حداکثر ظرف ۳ شبانه روز پس از تحویل بار، صورت پذیرد. تا قبل از تنظیم صورتمجلس بازرگانی توسط ایستگاه مقصد، گیرنده نباید وضعیت بار را تغییر دهد، مشروط برآنکه این تغییر وضعیت برای محافظت بار در برابر افزایش خرابی ضروری نباشد. گیرنده باید پلمپهایی را که از واگن، کانتینر، اتومبیل، خودروها و سایر ماشین آلات پس از تحویل بار به وی برداشته است، به ایستگاه مقصد تحویل دهد.
ایستگاه مقصد می تواند از تنظیم صورتمجلس بازرگانی در موارد زیر خودداری ورزد:
۱) چنانچه طبق مقررات داخلی جاری در راه آهن مقصد، تنظیم صورتمجلس بازرگانی بعد از تحویل بار ممنوع باشد؛
۲) مراجعه گیرنده به ایستگاه مقصد بلافاصله پس از تعیین خرابی توسط او انجام نشده و در محدوده ۳ شبانه روز پس از تحویل بار صورت نگرفته باشد؛
۳) چنانچه وضعیت بار توسط گیرنده تغییر کرده باشد، در صورتیکه انجام این عمل برای حفظ بار از افزایش خرابی ضروری نبوده است؛
۴) بوجود آمدن اشکال مورد نظر از زمان تحویل بار برای حمل تا زمان تحویل آن به گیرنده غیرممکن باشد؛
۵) در صورتیکه کاهش وزن بار از معیار مذکور در ۵ این ماده بیشتر نباشد.
۶) گیرنده پلمپهای باز شده از واگن، کانتینر، اتومبیل، تراکتور یا سایر خودروها را به ایستگاه مقصد تحویل ندهد.
ایستگاه مقصد می تواند از تنظیم صورتمجلس بازرگانی در موارد زیر خودداری ورزد:
۱) چنانچه طبق مقررات داخلی جاری در راه آهن مقصد، تنظیم صورتمجلس بازرگانی بعد از تحویل بار ممنوع باشد؛
۲) مراجعه گیرنده به ایستگاه مقصد بلافاصله پس از تعیین خرابی توسط او انجام نشده و در محدوده ۳ شبانه روز پس از تحویل بار صورت نگرفته باشد؛
۳) چنانچه وضعیت بار توسط گیرنده تغییر کرده باشد، در صورتیکه انجام این عمل برای حفظ بار از افزایش خرابی ضروری نبوده است؛
۴) بوجود آمدن اشکال مورد نظر از زمان تحویل بار برای حمل تا زمان تحویل آن به گیرنده غیرممکن باشد؛
۵) در صورتیکه کاهش وزن بار از معیار مذکور در ۵ این ماده بیشتر نباشد.
۶) گیرنده پلمپهای باز شده از واگن، کانتینر، اتومبیل، تراکتور یا سایر خودروها را به ایستگاه مقصد تحویل ندهد.
۴ ـ اگر ایستگاه مقصد هنگام بررسی تقاضای گیرنده در مورد تنظیم صورتمجلس بازرگانی که بر اساس ۲ یا ۳ این ماده ارائه شده است مشخص نماید که درخواست گیرنده بی پایه و اساس بوده، آنگاه ایستگاه مقصد حق دارد از گیرنده بابت هزینه های مربوط به بررسی این درخواست، تقاضای غرامت کند و نیز تقاضای پرداخت جریمه توسط گیرنده را بنماید، البته اگر این امر در مقررات داخلی جاری در راه آهن مقصد پیش بینی شده باشد.
۵ ـ اگر در طول مسیر یا در ایستگاه مقصد، بهنگام کنترل وزن بار ذکر شده در ۱ ماده ۲۴ که در اثر خواص طبیعی و ویژه خود بار وزن آن در زمان حمل در معرض کاهش است، کاهش وزن بار در مقایسه با وزن مذکور در بارنامه بوجود آمده باشد، در اینصورت صورتمجلس بازرگانی در مورد کاهش وزن بار تنها در مواردیکه این کاهش بار از معیار تعیین شده در ۱ ماده ۲۴ افزایش یابد، باید تنظیم گردد. اگر کسری وزن بار تعیین شده بهنگام حمل از معیار مقرر در ۱ ماده ۲۴ بیشتر نشود، آنگاه نباید صورتمجلس بازرگانی تنظیم نمود؛ در این حالت اطلاعات مربوط به وزن تعیین شده بهنگام حمل در ستون «یادداشت راه آهن» بارنامه درج می گردد.
اگر در مسیر حرکت یا در ایستگاه مقصد، بهنگام کنترل وزن باری که در اثر خواص طبیعی و ویژه وزن آن در زمان حمل در معرض کاهش نبوده باشد و اختلاف وزن با وزن مندرج در بارنامه پیش آمده باشد، آنگاه صورتمجلس بازرگانی در خصوص کاهش وزن بار تنها در مواقعی تنظیم می شود که اختلاف وزن با بارنامه بیش از ۲ /۰ % باشد. اگر اختلاف وزن بار تعیین شده در بازرسی با وزن قید شده در بارنامه کمتر از ۲/ ۰ % باشد، آنگاه وزن بار قید شده در بارنامه، صحیح تلقی می گردد. برای بارهای اضافی (اضافه بار) هم بهمین ترتیب عمل می شود.
اگر در مسیر حرکت یا در ایستگاه مقصد، بهنگام کنترل وزن باری که در اثر خواص طبیعی و ویژه وزن آن در زمان حمل در معرض کاهش نبوده باشد و اختلاف وزن با وزن مندرج در بارنامه پیش آمده باشد، آنگاه صورتمجلس بازرگانی در خصوص کاهش وزن بار تنها در مواقعی تنظیم می شود که اختلاف وزن با بارنامه بیش از ۲ /۰ % باشد. اگر اختلاف وزن بار تعیین شده در بازرسی با وزن قید شده در بارنامه کمتر از ۲/ ۰ % باشد، آنگاه وزن بار قید شده در بارنامه، صحیح تلقی می گردد. برای بارهای اضافی (اضافه بار) هم بهمین ترتیب عمل می شود.
۶ ـ صورتمجلس بازرگانی توسط افراد مسؤول ایستگاه اشاره شده در فرم ضمیمه ۱۶ امضاء می گردد. هنگام تنظیم صورتمجلس بازرگانی در ایستگاه مقصد، این صورتمجلس باید توسط گیرنده یا شخص تام الاختیاری که بار را تحویل می گیرد، امضاء شود .
اگر گیرنده با مفاد صورتمجلس بازرگانی موافق نباشد، او می تواند نقطه نظرات خود را در آن بنویسد، البته اگر مقررات داخلی جاری در راه آهن مقصد این امر را مجاز بداند.
اگر گیرنده با مفاد صورتمجلس بازرگانی موافق نباشد، او می تواند نقطه نظرات خود را در آن بنویسد، البته اگر مقررات داخلی جاری در راه آهن مقصد این امر را مجاز بداند.
۷ ـ برای تعیین علل و میزان مفقود شدن، کسری وزن بار، آسیب دیدگی، فساد یا افت کیفیت بار بنا به هر دلیل، و نیز به منظور تعیین میزان خسارت، می توان بر اساس مقررات و قوانین داخلی کشور مقصد، تحقیقات لازم را بعمل آورد.
۸ ـ یک نسخه از صورتمجلس بازرگانی طبق ترتیب پیش بینی شده در مقررات داخلی جاری در راه آهن مقصد، به گیرنده تحویل داده می شود.
۹ ـ مفاد و شرایط ۲ تا ۸ این ماده که به گیرنده بار مربوط می شوند، برای فرستنده نیز معتبر خواهد بود، البته اگر بار طبق بند ۱ از ۲ ماده ۲۰ به آدرس فرستنده عودت داده می شود یا برای شخص ثالث ارسال گردد، اگر بار بر اساس مقررات داخلی قید شده در ۳ ماده ۲۱، به وی تحویل می گردد.