ماده ۲۳
حدود مسؤولیت
۱ ـ راه آهن در چهارچوب شرایط مندرج در این بخش، بابت تاخیر در تحویل بار و جبران خسارت بخاطر مفقود شدن کلی یا جزئی بار، کسری وزن، آسیب دیدگی، فاسد شدن یا افت کیفیت بنا به هر دلیل از زمان دریافت بار برای حمل تا رسیدن آن به ایستگاه مقصد، و در صورت ارسال مجدد بار به کشورهایی که راه آهن آن عضو موافقتنامه حاضر نیستند، تا قبول حمل طبق بارنامه موافقتنامه دیگر حمل و نقل مستقیم بین المللی ریلی بار مسؤول می باشد.
راه آهن در صورت قصور در مفقود شدن مدارکی که توسط فرستنده یا گمرک بر اساس ۳ و ۱ ماده ۱۱ به بارنامه الصاق و در آن ذکر شده اند و نیز عواقب عدم اجرای درخواست مربوط به انجام تغییرات قرارداد حمل که بر اساس ۳ و ۲ ماده ۲۰ ارائه شده اند مسؤول می باشد.
راه آهن در صورت قصور در مفقود شدن مدارکی که توسط فرستنده یا گمرک بر اساس ۳ و ۱ ماده ۱۱ به بارنامه الصاق و در آن ذکر شده اند و نیز عواقب عدم اجرای درخواست مربوط به انجام تغییرات قرارداد حمل که بر اساس ۳ و ۲ ماده ۲۰ ارائه شده اند مسؤول می باشد.
۲ ـ راه آهن با توجه به مسؤولیت های خود نباید میزان خسارتی که پرداخت می کند، از کل قیمت بار بیشتر باشد.
۳ ـ راه آهن در قبال مفقود شدن کلی و جزئی بار، کسری وزن، آسیب دیدگی، فاسد شدن یا کاهش کیفیت بار به هر دلیل مسؤولیتی ندارد، اگر مفقود شدن کلی یا بخشی از بار، کاهش وزن، آسیب دیدگی، فاسد شدن یا افت کیفیت به علل زیر اتفاق افتاده باشد:
۱) در نتیجه شرایطی که راه آهن نمی توانسته از آن جلوگیری کند و یا نسبت به رفع آن اقدام نماید.
۲) در نتیجه کیفیت نامناسب بار، ظرف و بسته بندی به هنگام تحویل آن برای حمل در ایستگاه مبداء یا در نتیجه خواص طبیعی و فیزیکی مخصوص خود بار، ظرف و بسته بندی که باعث خود بخود آتش گرفتن بار، شکستن، از جمله شکستن و از بین رفتن خاصیت نفوذ ناپذیری ظروف شیشه ای، پلی اتیلن فلزی، چوبی، سرامیکی و سایر انواع بسته بندی و ظروف، زنگ زدگی، فساد از داخل و امثالهم شده باشد؛
۳) به تقصیر فرستنده یا گیرنده یا در نتیجه درخواست آنها که در این راستا قصوری متوجه راه آهن نباشد؛
۴) بعلت عملیات بارگیری یا تخلیه اگر توسط فرستنده یا گیرنده انجام شده باشد؛ انجام بارگیری توسط فرستنده طبق یادداشت مندرج در ستون «بارگیری شده» بارنامه که بر اساس ۴ ماده ۹ می باشد تعیین می گردد؛ اگر این ستون فاقد اطلاعاتی در خصوص اینکه چه کسی عملیات بارگیری را انجام داده است باشد، چنین تلقی می شود که بارگیری توسط فرستنده بار صورت گرفته است؛
۵) در نتیجه حمل بار در وسایل نقلیه روباز که طبق مقررات داخلی جاری در راه آهن مبداء مجاز شناخته شده است؛
۶) در نتیجه آنکه فرستنده یا گیرنده یا مامورانی که توسط آنها برای بار گمارده شده اند، مقررات ضمیمه ۳ را اجرا نکرده باشند و نیز در نتیجه آنکه ماموران شرایط مندرج در این مقررات را دارا نبوده اند؛
۷) در نتیجه فقدان ظرف یا بسته بندی که برای حمل بار طبق ۱ ماده ۹ لازم بوده است، که بعلت نبودن آن، حفاظت از بار در طول مسیر تامین نشده است؛
۸) در نتیجه کسری ظرف یا بسته بندی بار که با رویت ظاهری بهنگام پذیرش بار توسط راه آهن در ایستگاه مبداء نمی توانسته است معلوم شود، که این امر موجب عدم تامین حفاظت بار در طول کل مسیر حمل گردیده است؛
۹) در نتیجه اینکه فرستنده بار غیرمجازی را با نام ناصحیح، نامشخص یا ناقص جهت حمل تحویل داده است؛
۱۰) در نتیجه اینکه فرستنده باری را که حمل آن منوط به شرایط ویژه بوده، تحت نام ناصحیح، نامشخص یا ناقص و یا بدون رعایت مفاد مقررات موافقتنامه حاضر برای حمل تحویل داده است؛
۱۱) در نتیجه کاهش وزن بار بعلت خواص طبیعی و ویژه آن، چنانچه میزان این کاهش از معیار پیش بینی شده در ۱ ماده ۲۴ تجاوز کند؛
۱۲) در نتیجه اینکه بارگیری توسط فرستنده در واگن یا کانتینر نامناسب انجام گرفته، اما او باید این نامناسب بودن را بر اساس ۴ ماده ۹ یا ۱۰ ضمیمه ۸ به هنگام کنترل وضعیت واگن یا کانتینر از لحاظ ظاهری مشخص کرده باشد؛ عمل بارگیری کالا توسط فرستنده براساس یادداشتی در بارنامه در ستون «بارگیری شده» توسط فرستنده بار طبق ۴ ماده ۹ مشخص می گردد؛ اگر در این ستون اطلاعات مربوط به اینکه چه کسی بارگیری را انجام داده است، خالی باشد، این بدان معناست که بارگیری توسط فرستنده انجام شده است.
۱۳) در نتیجه عدم اجرا یا اجرای نامناسب مقررات گمرکی یا سایر تشریفات توسط فرستنده، گیرنده یا فرد تام الاختیار.
۱) در نتیجه شرایطی که راه آهن نمی توانسته از آن جلوگیری کند و یا نسبت به رفع آن اقدام نماید.
۲) در نتیجه کیفیت نامناسب بار، ظرف و بسته بندی به هنگام تحویل آن برای حمل در ایستگاه مبداء یا در نتیجه خواص طبیعی و فیزیکی مخصوص خود بار، ظرف و بسته بندی که باعث خود بخود آتش گرفتن بار، شکستن، از جمله شکستن و از بین رفتن خاصیت نفوذ ناپذیری ظروف شیشه ای، پلی اتیلن فلزی، چوبی، سرامیکی و سایر انواع بسته بندی و ظروف، زنگ زدگی، فساد از داخل و امثالهم شده باشد؛
۳) به تقصیر فرستنده یا گیرنده یا در نتیجه درخواست آنها که در این راستا قصوری متوجه راه آهن نباشد؛
۴) بعلت عملیات بارگیری یا تخلیه اگر توسط فرستنده یا گیرنده انجام شده باشد؛ انجام بارگیری توسط فرستنده طبق یادداشت مندرج در ستون «بارگیری شده» بارنامه که بر اساس ۴ ماده ۹ می باشد تعیین می گردد؛ اگر این ستون فاقد اطلاعاتی در خصوص اینکه چه کسی عملیات بارگیری را انجام داده است باشد، چنین تلقی می شود که بارگیری توسط فرستنده بار صورت گرفته است؛
۵) در نتیجه حمل بار در وسایل نقلیه روباز که طبق مقررات داخلی جاری در راه آهن مبداء مجاز شناخته شده است؛
۶) در نتیجه آنکه فرستنده یا گیرنده یا مامورانی که توسط آنها برای بار گمارده شده اند، مقررات ضمیمه ۳ را اجرا نکرده باشند و نیز در نتیجه آنکه ماموران شرایط مندرج در این مقررات را دارا نبوده اند؛
۷) در نتیجه فقدان ظرف یا بسته بندی که برای حمل بار طبق ۱ ماده ۹ لازم بوده است، که بعلت نبودن آن، حفاظت از بار در طول مسیر تامین نشده است؛
۸) در نتیجه کسری ظرف یا بسته بندی بار که با رویت ظاهری بهنگام پذیرش بار توسط راه آهن در ایستگاه مبداء نمی توانسته است معلوم شود، که این امر موجب عدم تامین حفاظت بار در طول کل مسیر حمل گردیده است؛
۹) در نتیجه اینکه فرستنده بار غیرمجازی را با نام ناصحیح، نامشخص یا ناقص جهت حمل تحویل داده است؛
۱۰) در نتیجه اینکه فرستنده باری را که حمل آن منوط به شرایط ویژه بوده، تحت نام ناصحیح، نامشخص یا ناقص و یا بدون رعایت مفاد مقررات موافقتنامه حاضر برای حمل تحویل داده است؛
۱۱) در نتیجه کاهش وزن بار بعلت خواص طبیعی و ویژه آن، چنانچه میزان این کاهش از معیار پیش بینی شده در ۱ ماده ۲۴ تجاوز کند؛
۱۲) در نتیجه اینکه بارگیری توسط فرستنده در واگن یا کانتینر نامناسب انجام گرفته، اما او باید این نامناسب بودن را بر اساس ۴ ماده ۹ یا ۱۰ ضمیمه ۸ به هنگام کنترل وضعیت واگن یا کانتینر از لحاظ ظاهری مشخص کرده باشد؛ عمل بارگیری کالا توسط فرستنده براساس یادداشتی در بارنامه در ستون «بارگیری شده» توسط فرستنده بار طبق ۴ ماده ۹ مشخص می گردد؛ اگر در این ستون اطلاعات مربوط به اینکه چه کسی بارگیری را انجام داده است، خالی باشد، این بدان معناست که بارگیری توسط فرستنده انجام شده است.
۱۳) در نتیجه عدم اجرا یا اجرای نامناسب مقررات گمرکی یا سایر تشریفات توسط فرستنده، گیرنده یا فرد تام الاختیار.
۴ ـ راه آهنها در موارد ذیل مسؤول نمی باشند:
۱) بابت کسری وزن بارهای دانه ای که در ظرف یا در جعبه حمل می شوند، چنانچه بار در ظرف یا جعبه سالم بتعداد کامل و بدون آثار ظاهری دستیابی به محتویات ظرف و یا جعبه که ممکن است علت کسری وزن بار باشند به گیرنده تحویل گردیده است؛
۲) بابت کسری وزن بار دانه ای که بدون ظرف یا جعبه حمل می شود، چنانچه بار بتعداد کامل بسته ها و بدون آثار ظاهری دستیابی به بار که ممکن است علت کسری وزن بار باشند به گیرنده تحویل گردیده است؛
۳) بابت کسری وزن و تعداد صندوق بارهائی که توسط فرستنده در واگن یا کانتینر بارگیری و حمل شده اند و با پلمپهای سالم فرستنده یا ایستگاه مبداء که طبق مفاد ۸ ماده ۹ نصب شده اند و نیز بدون علائم ظاهری دستیابی به بارکه می تواند دلیل کسری وزن و تعداد صندوقهای بار باشد، به گیرنده تحویل داده شده است؛
۴) بابت مفقود شدن کامل یا بخشی از قطعات یدکی و بازشونده که در اتومبیلها، ماشین آلات و سایر خودروهای پلمپ شده قرار داشته و با پلمپهای سالم فرستنده که بر اساس ۳ ضمیمه ۷ SMGS نصب گردیده اند و بدون آسیب دیدگی و بدون علائم ظاهری دستیابی به آنها که ممکن است علت مفقود شدن کامل یا جزئی قطعات یدکی و بازشونده باشند، به گیرنده تحویل داده شده اند .
اگر به منظور بازرسیهای مرزی و گمرکی و همچنین امور بهداشتی و فیتوپاتولوژی و سایر موارد مجبور به باز کردن واگن، کانتینر، اتومبیل، تراکتور و سایر خودروها گردند، که در نتیجه پلمپ های اولیه تعویض شوند، پلمپهای سالم ادارات گمرکی و پلمپهای هر یک از راه آهنهای مسیر که بر اساس ۸ ماده ۹ و ۳ ضمیمه مربوط به SMGS الصاق میشود، از نظر ارزش با پلمپهای فرستنده یا ایستگاه مبداء برابر است. اگر در مسیر حرکت، کنترلهای گمرکی و مرزی فوق الذکر و سایر بازرسیها چندین بار انجام شود، در آنصورت تمامی پلمپهای سالم ادارات گمرکی یا ایستگاههای مرزی که در جریان این کنترلها الصاق شده اند، از نظر ارزش با پلمپهای فرستنده یا ایستگاه مبداء برابر است.
بازکردن واگنها، کانتینرها، اتومبیلها، تراکتورها و سایر خودروها و تعویض پلمپها که برای انجام بازرسیهای گمرکی و مرزی و بهداشتی، فیتوپاتولوژیکی و سایر بازدیدها انجام شده است با تنظیم صورتمجلس باز کردن واگنها، کانتینرها، اتومبیلها، تراکتورها و سایر خودروها که طبق فرم ضمیمه ۱۸ توسط راه آهن تنظیم می شود و یا با درج موضوع باز کردن که توسط راه آهن در ستون «یادداشت راه آهن» بارنامه نوشته میشود تایید میگردد. صورتمجلس بازکردن با امضای افرادی که کنترل را انجام داده اند، امضای نماینده راه آهن و زدن مهر تاریخدار ایستگاهی که پلمپ را تعویض کرده است، تائید می گردد، و درج موضوع باز کردن در بارنامه با امضای نماینده راه آهنی که در ایستگاه آن، تعویض پلمپها انجام شده است و با زدن مهر تاریخدار این ایستگاه و همچنین امضای افراد انجام دهنده بازرسی در صورتیکه طبق مقررات و قوانین داخلی کشور کنترل کننده، امضاء این افراد لازم باشد، تایید می شود.
صورتمجلس باز کردن یا درج موضوع عملیات بازکردن و تعویض پلمپ در بارنامه، گواه بر اجرای عملیات بازکردن واگنها، کانتینرها، اتومبیلها، تراکتورها و سایر خودروها برای انجام بازرسی های گمرکی و مرزی و نیز سایر بازدیدها است اما دلالت بر صحت حمل و وضعیت بار نمی کند.
یک نسخه از صورتمجلس بازکردن به بارنامه الصاق و در ایستگاه مقصد همراه با بار و برگه های ۱ و ۵ بارنامه، به گیرنده تحویل می گردد.
هنگام حمل بار طبق ۲ ماده ۲ از کشورهائی که راه آهنهای آنها عضو موافقتنامه حاضر نمی باشند به کشورهائی که راه آهنهای آنها عضو موافقتنامه حاضر می باشند، پلمپهای روی واگنها یا کانتینرها که با آنها واگنها و کانتینرها وارد ایستگاه مرزی ورودی اولین راه آهنی که عضو این موافقتنامه است شده اند و این پلمپها مربوط به حمل قبلی با بارنامه موافقتنامه دیگری مربوط به حمل و نقل مستقیم بین المللی بار توسط راه آهن می شوند، با پلمپهائی که باید توسط فرستنده یا ایستگاه مبداء طبق ۸ ماده ۹ نصب می شدند، از نظر ارزش برابر است.
۱) بابت کسری وزن بارهای دانه ای که در ظرف یا در جعبه حمل می شوند، چنانچه بار در ظرف یا جعبه سالم بتعداد کامل و بدون آثار ظاهری دستیابی به محتویات ظرف و یا جعبه که ممکن است علت کسری وزن بار باشند به گیرنده تحویل گردیده است؛
۲) بابت کسری وزن بار دانه ای که بدون ظرف یا جعبه حمل می شود، چنانچه بار بتعداد کامل بسته ها و بدون آثار ظاهری دستیابی به بار که ممکن است علت کسری وزن بار باشند به گیرنده تحویل گردیده است؛
۳) بابت کسری وزن و تعداد صندوق بارهائی که توسط فرستنده در واگن یا کانتینر بارگیری و حمل شده اند و با پلمپهای سالم فرستنده یا ایستگاه مبداء که طبق مفاد ۸ ماده ۹ نصب شده اند و نیز بدون علائم ظاهری دستیابی به بارکه می تواند دلیل کسری وزن و تعداد صندوقهای بار باشد، به گیرنده تحویل داده شده است؛
۴) بابت مفقود شدن کامل یا بخشی از قطعات یدکی و بازشونده که در اتومبیلها، ماشین آلات و سایر خودروهای پلمپ شده قرار داشته و با پلمپهای سالم فرستنده که بر اساس ۳ ضمیمه ۷ SMGS نصب گردیده اند و بدون آسیب دیدگی و بدون علائم ظاهری دستیابی به آنها که ممکن است علت مفقود شدن کامل یا جزئی قطعات یدکی و بازشونده باشند، به گیرنده تحویل داده شده اند .
اگر به منظور بازرسیهای مرزی و گمرکی و همچنین امور بهداشتی و فیتوپاتولوژی و سایر موارد مجبور به باز کردن واگن، کانتینر، اتومبیل، تراکتور و سایر خودروها گردند، که در نتیجه پلمپ های اولیه تعویض شوند، پلمپهای سالم ادارات گمرکی و پلمپهای هر یک از راه آهنهای مسیر که بر اساس ۸ ماده ۹ و ۳ ضمیمه مربوط به SMGS الصاق میشود، از نظر ارزش با پلمپهای فرستنده یا ایستگاه مبداء برابر است. اگر در مسیر حرکت، کنترلهای گمرکی و مرزی فوق الذکر و سایر بازرسیها چندین بار انجام شود، در آنصورت تمامی پلمپهای سالم ادارات گمرکی یا ایستگاههای مرزی که در جریان این کنترلها الصاق شده اند، از نظر ارزش با پلمپهای فرستنده یا ایستگاه مبداء برابر است.
بازکردن واگنها، کانتینرها، اتومبیلها، تراکتورها و سایر خودروها و تعویض پلمپها که برای انجام بازرسیهای گمرکی و مرزی و بهداشتی، فیتوپاتولوژیکی و سایر بازدیدها انجام شده است با تنظیم صورتمجلس باز کردن واگنها، کانتینرها، اتومبیلها، تراکتورها و سایر خودروها که طبق فرم ضمیمه ۱۸ توسط راه آهن تنظیم می شود و یا با درج موضوع باز کردن که توسط راه آهن در ستون «یادداشت راه آهن» بارنامه نوشته میشود تایید میگردد. صورتمجلس بازکردن با امضای افرادی که کنترل را انجام داده اند، امضای نماینده راه آهن و زدن مهر تاریخدار ایستگاهی که پلمپ را تعویض کرده است، تائید می گردد، و درج موضوع باز کردن در بارنامه با امضای نماینده راه آهنی که در ایستگاه آن، تعویض پلمپها انجام شده است و با زدن مهر تاریخدار این ایستگاه و همچنین امضای افراد انجام دهنده بازرسی در صورتیکه طبق مقررات و قوانین داخلی کشور کنترل کننده، امضاء این افراد لازم باشد، تایید می شود.
صورتمجلس باز کردن یا درج موضوع عملیات بازکردن و تعویض پلمپ در بارنامه، گواه بر اجرای عملیات بازکردن واگنها، کانتینرها، اتومبیلها، تراکتورها و سایر خودروها برای انجام بازرسی های گمرکی و مرزی و نیز سایر بازدیدها است اما دلالت بر صحت حمل و وضعیت بار نمی کند.
یک نسخه از صورتمجلس بازکردن به بارنامه الصاق و در ایستگاه مقصد همراه با بار و برگه های ۱ و ۵ بارنامه، به گیرنده تحویل می گردد.
هنگام حمل بار طبق ۲ ماده ۲ از کشورهائی که راه آهنهای آنها عضو موافقتنامه حاضر نمی باشند به کشورهائی که راه آهنهای آنها عضو موافقتنامه حاضر می باشند، پلمپهای روی واگنها یا کانتینرها که با آنها واگنها و کانتینرها وارد ایستگاه مرزی ورودی اولین راه آهنی که عضو این موافقتنامه است شده اند و این پلمپها مربوط به حمل قبلی با بارنامه موافقتنامه دیگری مربوط به حمل و نقل مستقیم بین المللی بار توسط راه آهن می شوند، با پلمپهائی که باید توسط فرستنده یا ایستگاه مبداء طبق ۸ ماده ۹ نصب می شدند، از نظر ارزش برابر است.
۵ ـ راه آهنها در موارد ذیل مسؤولیتی در قبال عدم رعایت زمان تحویل بار بر عهده ندارند:
۱) در صورت سیل، بهمن و برف شدید و سایر پدیده های طبیعی تا ۱۵ روز - به دستور ارگان مرکزی راه آهن کشور ذیربط؛
۲) در صورت وجود سایر وضعیتهایی که موجب توقف یا محدودیت حرکت شود- بنا به دستور دولت کشور ذیربط.
۱) در صورت سیل، بهمن و برف شدید و سایر پدیده های طبیعی تا ۱۵ روز - به دستور ارگان مرکزی راه آهن کشور ذیربط؛
۲) در صورت وجود سایر وضعیتهایی که موجب توقف یا محدودیت حرکت شود- بنا به دستور دولت کشور ذیربط.
۶ ـ درج مشخصات و اطلاعات مربوط به وزن بار و تعداد عدلها در بارنامه توسط فرستنده، تنها موقعی می تواند بعنوان دلیلی علیه راه آهن باشد که:
۱) اگر کنترل وزن بار توسط راه آهن انجام گرفته باشد و اطلاعات مربوط به وزن بار در بارنامه در ستون «وزن برحسب کیلوگرم توسط راه آهن تعیین گردیده است» درج و در ستون «مهر ایستگاه توزین، امضا» تایید شده باشد.
۲) اگر کنترل تعداد عدلها توسط راه آهن انجام گرفته باشد و اطلاعات مربوط به تعداد عدلها در بارنامه در ستون «یادداشت راه آهن» با امضای پرسنل راه آهن و مهر تاریخدار ایستگاه تائید شده باشد.
این مندرجات شامل موارد پیش بینی شده در ۴ این ماده نمی شود .
۱) اگر کنترل وزن بار توسط راه آهن انجام گرفته باشد و اطلاعات مربوط به وزن بار در بارنامه در ستون «وزن برحسب کیلوگرم توسط راه آهن تعیین گردیده است» درج و در ستون «مهر ایستگاه توزین، امضا» تایید شده باشد.
۲) اگر کنترل تعداد عدلها توسط راه آهن انجام گرفته باشد و اطلاعات مربوط به تعداد عدلها در بارنامه در ستون «یادداشت راه آهن» با امضای پرسنل راه آهن و مهر تاریخدار ایستگاه تائید شده باشد.
این مندرجات شامل موارد پیش بینی شده در ۴ این ماده نمی شود .
۷ ـ هنگام مفقود شدن جزئی از بار، کسری وزن، آسیب دیدگی، فساد یا افت کیفیت بار بنا به هردلیل، فرستنده یا گیرنده باید ثابت کند که خسارت از زمان پذیرش بار برای حمل تا زمان تحویل آن بروز کرده است، چنانچه صورتمجلس بازرگانی طبق ۳ ماده ۱۸ بعد از تحویل بار تنظیم شده باشد.
۸ ـ اثبات اینکه مفقود شدن کلی یا جزئی بار، کسری وزن، آسیب دیدگی، فساد یا افت کیفیت بار بنا به هر دلیل در نتیجه وضعیتهای مندرج در بندهای ۱ و ۳ از ۳ ماده حاضر پیش آمده است، بر عهده راه آهن می باشد.
۹ ـ اگر شواهد امر طوری باشد که مفقود شدن کلی یا جزئی بار، کسری وزن، آسیب دیدگی، فسادیا افت کیفیت بار بنا به هر دلیل می توانسته است در نتیجه وضعیتهای مندرج در بندهای ۲ و ۱۳ - ۳۴ ماده حاضر پیش آمده باشد، تا زمانی که فرستنده یا گیرنده موارد دیگری را اثبات نکند، چنین تلقی می شود که خسارت وارده ناشی از بروز این وضعیتها بوده است. این فرضیه برای مواردیکه در بند ۵ از ۳ ماده حاضر ذکر شده است، در صورتیکه کل عدلها مفقود شده باشد، معتبر نیست.