احوال شخصیه جمعیتهای کاتولیک ایران قوانین اصلی مذهبی و هویت جاریه نسبت به جمعیت های کاتولیک ایران

مقررات عمومی

ماده ۱

پیوند ماده

قوانین عمده مذهبی و هویت راجع به مسیحیانی که همیشه از طرف مقامات کشوری ایران رسماً شناخته و رعایت می شده اند و قوانین مربوط به وضعیت حقوق و صلاحیت جمعیتهای کاتولیکی و وضعیت مذهبی و حقوقی افراد مسیحی کاتولیک در ذیل شرح داده می شود:

ماده ۲

پیوند ماده

جمعیت های کاتولیکی ایران بشرح زیر می باشد:

١ - جمعیت دارای آداب رامنی

۲ - جمعیت دارای آداب کلدانی

٣ - جمعیت دارای آداب لاتینی

ماده ۳

پیوند ماده

از نظر کلیسا هر شخصی که غسل تعمید کرده باشد واجد حقوق و تکالیف می باشد. هر کسی با تولد و یا با الحاق جزء جمعیتهای مذکور در ماده ۲ محسوب می گردد.

ماده ۴

پیوند ماده

هر یک از جمعیتهای مذهبی مذکور در ماده ۲ دارای شخصیت حقوقی مستقل و با سلسله مراتب سازمان مخصوص به خود می باشد، این شخصیت حقوقی همیشه از طرف دولت و کلیسا برای آنها شناخته شده است این جمعیت ها با وجود شخصیت مجزی کلأ جزء کلیسای کاتولیک محسوب می شوند که رئیس آن پاپ می باشد و با کلیسا یک واحد قانونی غیرقابل تقسیم تشکیل می دهند.

ماده ۵

پیوند ماده

در کلیه موضوعات که جزء صلاحیت این جمعیت های مذهبی بود و این قانون متن خاصی برای آنها پیش بینی نکرده است مقررات حقوقی مذهبی مسیحی و حقوق مدنی ایران که با قانون مذهبی تعارض نداشته باشد اجراء می گردد.

ماده ۶

پیوند ماده

مفهوم عبارت این قانون و کلیه متن بخوبی این معنی را نشان می دهد در صورت ابهام برای تفسیر و فهم این قانون قصد قانوانگزار [قانونگذار] را باید در نظر گرفت و چون این افکار از قوانین عمومی کلیسای کاتولیک سرچمه [سرچشمه] گرفته است مطابق روح این قوانین باید تفسیر گردد و در مواردی که از قوانین و آداب جمعیت های مذهبی کلیسای کاتولیک شرقی الهام گرفته اند مطابق روحیه آن قوانین و آداب تفسیر خواهند شد.

۱ - سلسله مراتب و صلاحیت

ماده ۱

پیوند ماده

انتخاب و تعیین روسای مذهبی، روسای جمعیتها مانند پاتریارش [پاورقی ۱] و کشیشها و همچنین انتخاب روسای مذهبی و مصادره امور کلیسا از صلاحیت انحصاری و حقوقی و خاص کلیسا می باشد.

پاورقی ۱ - پاتریارش (یا پاتریارک - Patriarch - کاردینال با اسقف اعظمی که مسئولیت چند حوزه کلیسائی دارانده یک آئیین واحد را عهده دار میباشد

ماده ۲

پیوند ماده

اداره کردن امور کلیسا با تطبیق و اجرای صحیح قوانین مذهبی و قوانین مربوط به احوال شخصی بر عهده هیراک [پاورقی ۲ ] یا رئیس مذهبی می باشد.

پاورقی ۲ - هیراک (Hierarche) به معنای رئیس

ماده ۳ ۔

پیوند ماده

امور زیر از طلاحیت [صلاحیت] خاص و انحصاری مقامات مذهبی می باشد:

۱ - تهیه و تنظیم قوانین مذهبی

۲ - قضاوت نسبت به متخلف از قوانین مذهبی بنابراین تشکیل دادگاهای [دادگاههای] مذهبی - تعیین مواردی که مربوط به مسائل مذهبی می گردد و موارد قضایی حقوقی و کیفری مربوط به اشخاص که در امتیاز رسیدگی دادگاههای مذهبی بهره ور می باشد.

٣ - تحمیل کیفرهای مذهبی به تابعین خود

ماده ۴

پیوند ماده

جمعیت های مذهبی ارمنی و کلدانی نسبت به موضوعات مواد نامه موتور پروپریو[پاورقی ۳ ] مورخ ۲ ژوئن ۱۹۵۷ و جمعیت لاتینی تابع قانون مذهب مسیحی می باشد.

پاورقی ۳ - موتور پروپریو Aotu proprio – عبارتی است به زبان لاتین منصوب به بخشنامه ای از سوس پاپ اعظم صادر می گردد.

ماده ۵

پیوند ماده

صلاحیت سلسله مراتب مذهبی کاتولیکی فقط شامل موضوعات مذهبی و معنوی نیست بلکه مانند سابق چنانکه از قانون حاضر نیز فهمیده می شود شامل موضوعات مختلط میباشد.

ماده ۶

پیوند ماده

سازمان مذهبی و کلیسایی جمعیت های مذهبی و فعالیت آنها مطابق قوانین مذهبی بر عهده مقامات کلیسا می باشد.

ماده ۷

پیوند ماده

مقام قضایی می تواند هر موقع که مقتضی بداند برای اجرای تصمیمات و احکام صادره مطابق قوانین مذهبی مراجعه به مقامات کشوری بکنند.

ماده ۸

پیوند ماده

مقامات مذهبی صلاحیتدار در محلهای مقدس مانند کلیسا، معبد، قبرستان، خانه های وابسته: امور مذهبی او همیشه آزادانه رسیدگی به امور قضاوت می کنند. قوای لشکری و پلیس نمی توانند بدون اجازه مقامات صلاحیتدار کلیسا نمی توانند وارد این محل های مذهبی شوند.

۲ - ازدواج

ماده ۹

پیوند ماده

آثار نامزدی که شرعأ منعقد شده باشد و جبران زیان در حال فسخ و مبالغی که باید پرداخته شود از صلاحیت مقامات مذهبی می باشد.

ماده ۱۰

پیوند ماده

مسائل زیر نیز از صلاحیت مقامات مذهبی می باشد:

الف - ازدواج که در کلیسای کاتولیک منعقد شده باشد

ب - شرایط و تعهدات ناشیه از آن

ج - اعتبار و بطلان و فسخ آن

د - جدایی بین زوجین

ماده ۱۱

پیوند ماده

مسائل زیر از صلاحیت مقامات مذهبی می باشند:

الف - نتایج جدایی زوجین مانند موضوع اموال و البسه و مهر و نفقه غذایی

ب - تعیین مبلغی که باید یکی از زوجین در صورت صدور حکم بطلان ازدواج با انحلال آن بپردازد.

ماده ۱۲

پیوند ماده

ازدواج بین زوجین که یکی از آنها کاتولیک و دیگری غیرکاتولیک باشد و ازدواج منعقده بین دو کاتولیک در خارج از کلیسای کاتولیک باطل می باشد چنین ازدواجی در صورتی اعتبار پیدا میکند که تشریفات آن مطابق مقررات مذهبی صورت گیرد، تجدید تشریفات مذهبی در مقابل هر یک از مقامات مذهبی دیگر هیچ اعتباری ندارد و زوجین تابع مقرراتی می باشند که آن ازدواج در کلیسای کاتولیک منعقد شده است.

ماده ۱۳

پیوند ماده

ازدواج در جمعیت ارامنه و کلدانی تابع تشریفات مذهبی ازدواج کلیسای شرقی مقرر دراموتوپروپریو مورخ ۲۲ فوریه ۱۹۴۹ و در جمعیت لاتینی ازدواج تابع قانون و حقوق مذهبی لاتین می باشد.

ماده ۱۴

پیوند ماده

موضوعات فرزندی، اعلام شناسایی طفل و آثار آن، فرزند خواندگی، ولایت قهری پدر حضانت اطفال و تربیت آنها از صلاحیت مقامات مذهبی می باشد.

ماده ۱۵ ۔

پیوند ماده

موضوعات قیمومت صغار، انتخاب قیم، تغییر و عزل، و رسیدگی به حساب قیمومت از صلاحیت مقامات مذهبی می باشد.

ماده ۱۶

پیوند ماده

مقامات مذهبی صلاحیتدار باید اسناد مربوط به تولد، ازدواج و وفات را مطابق قانون و یا برحسب، تقاضای اشخاص ذینفع باید در دفاتر اسناد رسمی ثبت و به ادارات کشوری صلاحیتدار وقوع آنها را ابلاغ کنند.

ماده ۱۷

پیوند ماده

در کلیه دعاوی زناشویی مطابق قواعد مقرر در آئین دادرسی رفتار می شود.

۳ - اموال

ماده ۱۸

پیوند ماده

کلیسای کاتولیک و مقر پاپ حق طبیعی و مطلق و با استقلال برای تملک اموال منقول و غیرمنقول با وسایل قانونی دارند بنابراین می توانند مالک باشند و اموال خود را در اجرای منظور و مقاصد اداره کنند. پاتریارشها و ارکیدیوسزها و دیوسزها [پاورقی ۴] و مجامع مذهبی و کلیه اشخاص حقوق [حقوقی] که شخصیت حقوق [حقوقی] آنها بموجب قانون و با دستورات مقامات مذهبی صلاحیتدار شناخته شده است از همین قانون استفاده می کنند.

پاورقی ۴ - پاتریارشها و ارکیدیوسزها و دیوسزها: به ترتیب منسوب به حوزه و مقرپاتریارک،‌حوزه و خلیفه گری اسقف اعظم و اسقف می باشند.
این شخصیت های حقوقی مدارک مربوط به شخصیت قانونی خود را به مقامات کشوری ابلاغ می کنند.

ماده ۱۹

پیوند ماده

جمعیت های ارمنی و کلدانی مطابق قواعد موتر پروپریو مورخ ۹ فوریه ۱۹۵۳ و جمعیت لاتین مطابق حقوق مسیحی - می توانند تحصیل اموال کرده و آنها را اداره کنند - قواعد مدنی نیز باید رعایت شود.

ماده ۲۰

پیوند ماده

مقام مذهبی صلاحیتدار می تواند از تابعین خود حقوقی برای سرویس های مذهبی و نیز برای دوام و بقای روحانیون و مقاصد دیگر مذهبی وضع و وصول کند. .

ماده ۲۱

پیوند ماده

در صورت انحلال و از بین رفتن یک شخص حقوقی مذهبی اموال به شخص حقوقی مذهبی مافوق او می رسد ولی همیشه نیت موسسین و بیمه کنندگان اموال و حقوق قانونی و قوانین مخصوصی که شخص حقوقی منحله تابع آن بوده است باید رعایت گردد.

ماده ۲۲

پیوند ماده

مقام مذهبی می تواند کلیسا و معابد محل های مذهبی و مساکن برای روحانیون و مدارس - بیمارستان و پرورشگاه ایتام و قبرستان بسازند در موارد مذکور فوق باید مقررات عمومی قانون مدنی راجع به طریقه ساختمان و بهداشت رعایت گردد.

ماده ۲۳

پیوند ماده

مقام مذهبی صلاحیتدار که مطابق قواعد مذهبی تاسیسات نیکوکاری با داشتن حق مالکیت اموال برای ادامه کار خود ایجاد کند.

۴ – امتیازات اشخاص

ماده ۲۴

پیوند ماده

اعضای روحانیت بطور کلی اعم از سمینر [پاورقی ۵ ] و اعضای تازه وارد مادام که بکار خود اشتغال دارند از
خدمت نظام وظیفه معاف هستند.

پاورقی ۵ - سمینر [سمینار] مدرسه و دانشکده کشیشی

ماده ۲۵

پیوند ماده

اعضای روحانیت و مردان و زنانی که حرفه آنها اشتغال مامور مذهبی می باشد در محاکم مذهبی محاکمه می شوند.

۵ - آموزش

ماده ۲۶

پیوند ماده

کلیسای کاتولیک می تواند به آموزش و تعلیم تابعین خود بپردازد و برای اینکار مدارس از هر درجه افتتاح کرده معلمین استخدام کرده و آنها را تغییر دهد و عزل کند و شاگردان را از مدارس اخراج کند و کتب تدریسی انتخاب کند.

ماده ۲۷

پیوند ماده

مدارس باید برنامه خود را با برنامه وزارت فرهنگ از نظر مواد تدریسی و تنظیم امتحانات تطبیق داده ولی برای برنامه مذهبی و برای آموزش در سمینرها [سمینار] و تشکیلات مذهبی و آنچه که به حقایق کاتولیکی و اخلاقی ارتباط دارد آزادی عمل دارند.

ماده ۲۸

پیوند ماده

مقامات مذهبی می توانند نوشته های لازم برای آموزش مذهبی و کاتولیکی طبع کرده و نشر دهند.

۶ - دادگاههای مذهبی

ماده ۲۹

پیوند ماده

مقامات مذهبی می توانند برای موضوعات جزء صلاحیت خود دادگاههای مرحله اول و دادگاههای پژوهشی تأسیس کنند و نیز می توانند حقوقی برای هزینه دادگاهها دریافت دارند.

ماده ۳۰ ۔

پیوند ماده

علاوه بر دادگاههای متشکله برای امور مذهبی دادگاههای دیگری برای موضوعات مختلط مذکور در ماده ۵ (دادگاههای رسیدگی به اموال شخصی) نیز تشکیل می یابد.

ماده ۳۱

پیوند ماده

جمعیت های مذهبی ایران از حیث آئین دادرسی قوانین زیر را باید رعایت کنند:

الف) آئین دادرسی کلیسای شرقی که بوسیله موتور پروپریو ۶ ژانویه ۱۹۵۰ منشر شده است. جمعیت لاتینی از قانون و حقوق مذهبی تبعیت می کند

ب) دستورات مقام پاپ نسبت به بعضی موضوعات در صورت احتیاج

ج) قواعد حقوقی ایرانی راجع به صلاحیت جمعیت های کاتولیکی

ماده ۳۲

پیوند ماده

احکام و قرارهای قابل اجراء صادره در خارج از ایران بوسیله محاکم حقوقی و مذهبی نسبت به موضوعاتی که در صلاحیت مذهبی کاتولیکی ایران می باشد فقط پس ار [پس از] تنفیذ از طرف مقامات مذهبی صلاحیتدار ایران قابل اجراء هستند.

ماده ۳۳

پیوند ماده

مقام مذهبی می تواند برای موضوعاتی که در صلاحیت او هستند در صورت فوریت از وزارت کشور تقاضا کند که مانع از مسافرت خوانده دعوی بشود برای اینکار باید دلایل تقاضای خود را رعایت قوانین عمومی کشور ذکر کند.

ماده ۳۴

پیوند ماده

دادگاههای مذهبی در موضوعات جزء صلاحیت خودشان می توانند در صورت لزوم برای تشریفات ابلاغ و دستور جلب به مقامات پلیس قضایی مراجعه کنند.

ماده ۳۵

پیوند ماده

احکام و قرارهای صادره از دادگاههای مذهبی که قطعی و قابل اجراء هستند بوسیله اوامر اجرایی مقرر در آئین دادرسی مدنی اجرا می شوند، مقامات قضایی مذهبی نمی توانند اجرای این احکام و قرارها را با احکام و قرارهای مشابه آنها متوقف سازند.

ماده ۳۶

پیوند ماده

هر موقع که در دادگاههای عادی ایراداتی مطرح شود که مربوط به احوال شخصیه باشد و به موجب قانون حاضر در صلاحیت دادگاههای مذهبی باشد مطالعه موضوع معلق می شود و برای طرفی که باید دلیل اقامه کند مهلت کافی داده می شود تا از مقام صلاحیتدار راجع به ایراد تصمیمی اتخاذ شود.

۷ - وصیت

ماده ۳۷

پیوند ماده

هرکس به سن ۱۸ تمام رسید و عدم صلاحیت وصیت کردن او اعلام نشده باشد می تواند اموال خود را بوسیله وصیت ببخشد اشخاص زیر صلاحیت وصیت کردن ندارند:
الف) کسانیکه به سن ۱۸ سال تمام نرسیده اند جزء استثناعاتی که در حقوق مذهبی پیش بینی شده است.
ب) محجورین به علت بیماری دماغی.
راجع به اعضای روحانی و کسانی که حرفه آنها اشتغال به امور مذهبی می باشد مقام مذهبی مطابق قانون مذهبی صلاحیت وصیت کردن آنها را تعیین می کند.

ماده ۳۸

پیوند ماده

مقامات مذهبی صلاحیت تصدیق صحت وصیت نامه افراد کاتولیک و اعضای روحانی و یا کسانی که حرفه آنها اشتغال به امور مذهبی باشد مطابق قانون مذهبی دارند بعلاوه نسبت به اعتبار وصیتنامه و لزوم اجرای آن تصمیم می گیرد.

ماده ۳۹

پیوند ماده

در امور ارثیه بین مرد و زن هیچ فرقی نیست.

ماده ۴۰ ۔

پیوند ماده

وصیتنامه ممکن است بوسیله سند رسمی به شکل علنی یا محرمانه و یا دست نویسی با رعایت مقررات قانونی صورت گیرد.

ماده ۴۱

پیوند ماده

نزدیکترین وارث اولاد و اولاد اولاد می باشد، اولاد رأساً و مستقلاً ارث می برند، اولاد اولاد که مورث آنها قبلاً فوت کرده است بجانشینی او آمده و سهم فرزند متوفی بین آنان تقسیم میشود.

ماده ۴۲ ۔

پیوند ماده

وراث متونایی که دارای اولاد نباشد پدر و مادر او می باشند که هر کدام راسا راث [ارث] می برند. اولاد پدر یا مادری که درگذشته اند بجای پدر و مادر آمده و سهم الارث او را بین خود تقسیم می کنند در صورت نبودن وارث در یک طبقه وراث طبقه بعدی ارث می برند.

ماده ۴۳

پیوند ماده

وراث متوفایی که دارای اولاد و پدر و مادر نمی باشند اجداد می باشند که در هر درجه راساً ارث می برند . در صورت فوت جد پدری یا جد مادری سهم الارث جد به وارث همان کلاله می رسد در صورت فوت اجداد یک کلاله بدون گذاشتن وارث تمام ماترک بوراث کلاله دیگری می رسد.

ماده ۴۴

پیوند ماده

زوج یا زوجه می تواند در صورتی که زوجه با زوج متوفی دارای اولاد و یا اولاد اولاد باشد حق انتفاع نصف ملک و یا مالکیت یک چهارم ماترک را مطالبه کند. زوجه با زوج با بودن پدر و مادر متوفی و یا اعقاب آنها به یک ربع مالکیت و یا سه چهارم حق انتفاع ذیحق است، با بودن اجداد و یا اخلاف آنها به نصف مالکیت و یا نصف حق انتفاع ذیحق است و در صورت نبودن اجداد یا اخلاف آنها بتمامی ماترک ذیحق است.

ماده ۴۵

پیوند ماده

فرزند خوانده و اولاد او نسبت بکسی که او را بفرزندی قبول کرده است همان حق وراثت اولاد قانونی را دارد ولی فرزند خواندگی حق وراثت به پدرخوانده و وراث او نسبت به اموال فرزندخوانده نمی دهد.

ماده ۴۶

پیوند ماده

برای اولاد قانونی، پدر و مادر، برادر و خواهر و زوج یا زوجه قانون سهمی و یا حقوقی تعیین کرده است که نمی توان تغییر داد، اطفالی که بعد از ازدواج از طرف زوج شناخته شده اند مانند اطفال قانونی ارث می برند.

ماده ۴۷

پیوند ماده

کسی که بعد از فوت خود اولاد و یا اولاد اولاد، پدر، مادر برادر خواهر یا زوج و زوجه از خود باقی می گذارد می تواند آنچه زیاده بر سهم محفوظ قانونی است بدیگری ببخشد، در غیر از این مورد می تواند تمام اموال خود را ببخشد. .

ماده ۴۸

پیوند ماده

سهم محفوظ قانونی بطریق زیر تعیین می شود:

الف - برای یکی از اولاد یا اولاد اولاد سه چهارم ماترک

ب - برای پدر یا مادر نصف

ج - برای هر یک از برادر با خواهر یک ربع

د - برای زوج یا زوجه کلیه حق او از ماترک بعنوان مالکیت موقعی که تنها وارث باشد ولی موقعی که همراه با وراث قانونی باشد نصف این حق در صورتی که وارث واجد باشد

ماده ۴۹

پیوند ماده

زوج یا زوجه می تواند بوسیله وصیت نامه حق انتفاع تمام سهم اولاد و اولاد اولاد را به زوجه با زوج تملیک کند این حق انتفاع بجای حق ارث قانونی زوجه با زوج است که همراه با اولادهای مشترک ارث می برد در صورتی که زوج یا زوجه ازدواج دیگری بکند حق انتفاع او به نصف تقلیل می یابد.

ماده ۵۰

پیوند ماده

اموالی که متوفی در زمان حیات خود بدیگری واگذار نکرده است جز در مورد ماده ۴۸ قانون به وراث قانونی او می رسد.

ماده ۵۱

پیوند ماده

اموال متعلق به کشیشی که بدون وصیت نامه درگذشته است و یا اموالی که بدیگران با وصیت نامه نبخشیده باشد به کلیسا داده می شود به استثنای اموالی که مالکیت شخصی آنها محرز گردد که در این صورت ماده ۴۴ قانون درباره آنها اعمال می شود . اموال شخص مذهبی که بدون وصیت نامه درگذشته است و یا اموالی که تملیک به غیر نکرده است به تشکیلات مذهبی داده می شود ولی سهم محفوظ قانونی باقی می ماند.

ماده ۵۲

پیوند ماده

اشخاص زیر نمی توانند بوسیله وصیت نامه به هیچوجه ارث ببرند

الف - شخصی که با اراده و یا برخلاف قانون مورث را به قتل رسانده و یا باعث قتل او شده است

ب - شخصی که با تقلب، تهدید و یا به عنف باعث و یا مانع وصیت و یا لغو وصیت نامه گردیده است.

ج - کسی که با اراده و یا بطور غیرقانونی وصیتی را از بین برده و یا خراب کرده است در موقعیتی که شخص وصیت کننده نتوانسه [نتوانسته] هیچ اقدامی بکند.
عدم لیاقت یا عدم اهلیت های فوق در صورتی که وصیت کننده شخص محروم را ببخشد از بین می رود این عدم اهلیت فقظ [فقط] شامل شخص محروم از ارث می شود بطوریکه اولاد و اولاد اولاد او عیناً مانند اینکه شخص محروم از ارث قبلاً درگذشته باشد از متوفی ارث می برد.

ماده ۵۳

پیوند ماده

وصیت کننده می توانند بموجب وصیت نامه قسمتی از مال خود را بدیگری تملیک کند بدون آنکه او را وارث قرار دهد.

ماده ۵۴

پیوند ماده

مال مورد وصیت باید در وضعیت و شرایطی که در روز افتتاح است به شخص استفاده کننده از وصیت داده شود.

ماده ۵۵

پیوند ماده

وصیتی که اجرای آن ممکن نباشد و یا وصیتی که به شخص مدیون به ما ترک می باشد شده باشد ممکن است به همان نسبت تقلیل داده شود.

ماده ۵۶

پیوند ماده

برای ارث بردن وارث باید در موقع افتتاح ارث زنده باشد و اهلیت داشته باشد. حقوق وارثی که پس از افتتاح ارث فوت کند به مورثه خود او می رسد.

ماده ۵۷

پیوند ماده

طفل از موقع وجود نطفه ارث می برد مشروط بر اینکه زنده بدنیا بیاید.

ماده ۵۸ ۔

پیوند ماده

تملیک اموال بوسیله وصیت کننده بنفع روح معتبر است و از سوی وارث لازم الاجرا است

ماده ۵۹

پیوند ماده

تملیک به نفع کلیسا و یا امور خیریه معتبر است در صورتی که اشخاص حقوقی که به نفع آنها تملیک شده است تعیین نشده باشد وصیت به نفع کلیسا و یا امور خیریه محل اقامت وصیت کننده تلقی می شود.

ماده ۶۰

پیوند ماده

رئیس مذهبی هر محل صلاحیت نظارت و اجرای مقررات و مواد ۵۵ و ۵۹ را دارد.