ماده ۹ قانون الحاق دولت جمهوری اسلامی ایران به مقاوله ‌نامه حمل و نقل کالا با راه‌ آهن (S.M.G.S)

۱ـ بارهائی که برای جلوگیری از مفقود شدن، آسیب دیدگی، خراب شدن و کاهش کیفیت بار بنابـه هـر دلیل و پیشگیری از صدمـات وارده به وسائل حمل و نقلی و یا سایر بارها و همچنین به منظور جلوگیری از وارد کردن ضرر و زیان به مردم، نیاز به ظرف یا بسته بندی دارند، بهنگام تحویل آنها برای حمل باید آنها را درون ظرفهایی که کاملاً تامین کننده این شرایط می باشند، قرارداد. فرستنده در قبال کلیه عواقب ناشی از فقدان یا وضعیت نامناسب ظرف یا بسته بندی مسؤول است، بویژه بایستی غرامت ناشی از این خسارات را به راه‌ آهن پرداخت نماید.
در صورت ارائه چنین بارهائی بدون ظرف یا بسته بندی، در ظرف یا بسته بندی خراب و نیز در ظرف یا بسته بندیی که با خواص بارها مطابقت ندارد یا تامین کننده جابجائی آنها از واگنی به واگن دیگر نیست، راه‌ آهن بایستی از پذیرش چنین بارهایی خودداری کند، چنانچه از طریق بازدید ظاهری بتوان تشخیص داد که ظرف یا بسته بندی دارای شرایط لازم نمی ‌باشد و تامین کننده حمل بی خطر کالا نیست یا خراب و معیوب است. راه‌ آهن موظف است بازدید ظاهری از ظرف یا بسته بندی را تنها در مواردیکه بارگیری توسط راه ‌آهن یا فرستنده تحت نظارت کارکنان راه ‌آهن صورت می ‌پذیرد انجام دهد.
چنانچه راه‌ آهن از دریافت بار خودداری کند، بایستی بنا به درخواست فرستنده، صورتمجلسی در این خصوص تنظیم و یک نسخه از آن را به فرستنده تحویل دهد.

۲ ـ بارهای خطرناک بایستی بر اساس مقررات ضمیمه ۲ بسته بندی شوند.

۳ ـ فرستنده باید روی بسته های بار با رنگ ثابت مشخص یا الصاق برچسب یا اتیکت مشخصات زیر را مطابق با بارنامه درج نماید:
۱) علائم (مارکهای) صندوقهای بار و شماره آنها؛
۲) ایستگاه و راه‌ آهن مبداء؛
۳) ایستگاه و راه ‌آهن مقصد؛
۴) فرستنده و گیرنده؛
۵) تعداد صندوقهای بار برای محمولات خرده بار.
در موقع حمل خرده بار باید روی هر صندوق بار علامت گذاری شود.
بهنگام تحویل لوازم خانگی جهت حمل، فرستنده همچنین بایستی برگه مشخصات حاوی اطلاعات فوق‌ الذکر را نیز در هر صندوق بار جای دهد.
هنگام حمل بار بصورت واگن دربست، به استثنای بارهائی که بصورت فله ای بارگیری شده اند، حـداقل روی ۱۰ صنـدوق بار کـه در نزدیـکی درهـای واگن قرار گرفته اند، باید برچسب مشخصات زده شود.
اگر حمل برخی بارها از لحاظ ویژگی آنها احتیاج به مراقبت و تدابیر احتیاطی خاص داشته باشد، فرستنده موظف است روی صندوقهای جداگانه بار عبارات یا برچسب هایی همچون ‹‹با احتیاط»، «بالا» مطابق با ضمیمه ۶ مربوط به رفتار احتیاطی با کالا، درج یا با برچسب نصب نماید.
فرستنده باید برچسبهای پیش بینی شده در ضمیمه ۶ را نیز روی واگنها الصاق نماید، بجز مواردیکه طبق مقررات داخلی جاری در راه ‌آهن مبداء این برچسبها توسط راه ‌آهن مبداء روی واگنها چسبانده می ‌شوند.
مشخصات (علامت گذاری) به زبان کشور مبداء و با ترجمه به یکی از زبانهای کاری OSJD (چینی، روسی) نوشته شود، بویژه :
ـ هنگام حمل بار به جمهوری آذربایجان، جمهوری بلاروس، جمهوری بلغارستان، گرجستان، جمهوری اسلامی ایران، جمهوری قزاقستان، جمهوری قرقیزستان، جمهوری لتونی، جمهوری لیتوانی، جمهوری مولداوی جمهوری لهستان، فدراسیون روسیه، جمهوری تاجیکستان، ترکمنستان، جمهوری ازبکستان، اوکراین، جمهوری استونی ـ به زبان روسی؛
ـ هنگام حمل بار به جمهوری سوسیالیستی ویتنام، جمهوری خلق چین و جمهوری دمکراتیک خلق کره ـ به زبان چینی یا روسی؛
ـ هنگام حمل بار به /یا ترانزیت از طریق مغولستان ـ به زبان روسی.
هنگام حمل بار به جمهوری سوسیالیستی ویتنام، جمهوری خلق چین و جمهوری دمکراتیک خلق کره و بالعکس در ستون «فرستنده، آدرس پستی» یا در ستون «گیرنده، آدرس پستی» بارنامه علائم قراردادی مقرر در این کشورها برای فرستنده یا گیرنده و آدرس پستی وی درج می ‌شود، فرستنده باید این علائم قراردادی را در علامتگذاری روی صندوقهای بار نیز قید کند.
ضمناً هنگام حمل بار به جمهوری دموکراتیک خلق کره، فرستنده باید در علامتگذاری در مقابل نام راه‌ آهن و ایستگاه مقصد، و نیز هنگام حمل بار از جمهوری دموکراتیک خلق کره، در مقابل نام راه ‌آهن و ایستگاه مبداء، شماره قراردادی این راه ‌آهن و ایستگاه را قید کند.
فرستنده باید برچسب های غیر معتبر را از بسته جدا نموده و نوشته های غیرمعتبر را غیرخوانا نماید.
فرستنده مسؤول صحت مندرجات، برچسبها و اتیکتهای الصاقی بر روی صندوقهای بار و همچنین صحت برچسبهای روی واگنها می باشد. فرستنده مسؤول کلیه عواقبی که در نتیجه ناقص، ناصحیح یا نامشخص بودن مشخصات مندرج در نوشته‌ ها، برچسبها و اتیکتها پیش می‌ آید، خواهد بود.

۴ ـ بارگیری بار در ایستگاه مبداء به ترتیب زیر صورت می ‌گیرد:
۱) هنگام حمل بار در واگنهای مسقف و ایزوترمی و واگنهای مخزندار ـ بر اساس مقررات داخلی جاری در راه‌ آهن مبداء؛
۲) هنگام حمل بار در وسیله نقلیه روباز در حمل و نقل بدون واگن به واگن نمودن بار با مشارکت راه ‌آهنهائی که دارای خطوط با عرضهای مختلف هستند ـ بر اساس مقررات بارگیری و محکم کردن بار در وسیله نقلیه روباز (ضمیمه ۱۴)؛
۳) هنگام حمل بار در وسیله نقلیه روباز با مشارکت راه ‌آهنهایی که دارای عرض خط یکسان هستند و نیز در حمل و نقل با واگن به واگن نمودن بار با مشارکت راه ‌آهنهایی که دارای عرض خطهای مختلف هستند ـ بر اساس مقررات بارگیری و محکم کردن بار در وسیله نقلیه روباز (ضمیمه ۱۴) یا سایر مقررات مورد توافق بین راه‌ آهنهای مسیر.
اگر حمل بار فقط در راه آهن یکی از کشورها بعد یا قبل از واگن به واگن نمودن بار در ایستگاههای مرزی با واگن روباز انجام گیرد، بارگیری می تواند طبق مقررات داخلی جاری آن راه آهن انجام پذیرد.
مقررات داخلی جاری در راه ‌آهن مبداء مشخص می کند که عملیات بارگیری توسط راه ‌آهن بایستی صورت پذیرد یا فرستنده بار. اگر بارگیری باید توسط فرستنده انجام شود، وی موظف است مناسب بودن واگن برای حمل بار را تعیین نماید.
فرستنده ملزم است در ستون ‹‹بارگیری شده›› بارنامه، قید کند که چه کسی عملیات بارگیری را انجام می دهد.
اگر بارگیری توسط فرستنده انجام شود، در آنصورت وی در قبال کلیه عواقب ناشی از بارگیری نامناسب مسؤول خواهد بود، بویژه او بایستی در قبال خسارات ناشی از عواقب آن به راه ‌آهن غرامت پرداخت کند.

۵ ـ راه ‌آهن می ‌تواند از فرستنده بار تقاضا کند تا به منظور جلوگیری از اتلاف وقت در عملیات تحویل، بارگیری و حمل بارهای تکی و بارگیری واگن به واگن، آنها را در واحدهای بزرگتر بسته بندی کند.

۶ ـ بارگیری در واگن می ‌تواند تنها تا حداکثر ظرفیت با در نظر گرفتن فشار محوری مجاز طبق ۳ ماده ۸ انجام شود.
حداکثر ظرفیت عبارت است از:
۱) اگر روی واگن فقط یک نوشته درباره ظرفیت باشد، این بدان معناست که این ظرفیت برای واگـنهـای ۲ مـحوره ۱ تـن و بـرای واگـنهای ۴ یـا بیـش از ۴ مـحوره ۲ تـن بیشتر است؛ ظرفیت برای راه ‌آهنهای جمهوری سوسیالیستی و یتنام، جمهوری خلق چین و جمهوری دموکراتیک خلق کره بیشتر از ۵ % است؛ برای واگنهای خط ۱۵۲۰ میلیمتری ظرفیت روی واگن نوشته شده است.
۲) اگر روی واگن دو ظرفیت نوشته شده باشد، عدد بزرگتر نشاندهنده حداکثر ظرفیت (عدد کوچکتر نشاندهنده حداقل ظرفیت) است ؛
۳) اگر روی واگن عبارت ‹‹ABC›› نوشته شده باشد، میزان حداکثر ظرفیت زیر حرف ‹‹C›› قید شده است.
بارگیری واگن بیش از حداکثر ظرفیت بعنوان اضافه بار تلقی می‌ شود.

۷ ـ تعیین وزن و تعداد عدلهای بار بر اساس مقررات داخلی جاری راه ‌آهن مبداء انجام می ‌گیرد .
اما:
۱) بارهائی که در وسیله نقلیه روباز بدون پوشش برزنتی یا با پوشش برزنتی بدون پلمپ باشند، با ذکر حتمی موارد ذیل که توسط فرستندگان در بارنامه درج می شود برای حمل پذیرفته می‌ شوند :
ـ تعداد عدلها و وزن بار، چنانچه تعداد کل عدلها (صندوقها) از ۱۰۰ عدد تجاوز نکند؛
ـ فقط وزن بار، چنانچه تعداد کل عدلها (صندوقها) بیش از ۱۰۰ عدد باشد. در اینصورت در بارنامه در ستون «تعداد عدلها»، فرستنده باید عبارت «فله» را قید نماید؛
۲) فرآورده های کوچک بدون بسته بندی، فقط طبق وزن آنها بدون محاسبه تعداد عدلها برای حمل پذیرفته می ‌شوند و در ستون «تعداد عدلها» بارنامه، فرستنده بایستی عبارت «فله» را قید نماید؛
۳) بارهای مظروف که وزن آنها در هنگام بسته بندی تعیین می ‌شود و روی هر یک از عدلهای بار قید می ‌گردد و نیز عدلهای بار استاندارد یکسان وزن، بهنگام تحویل توزین نمی ‌شوند.
در چنین مواقعی فرستنده موظف است در بارنامه تعداد عدلها و وزن کل بار را قید و در ستون «روش تعیین وزن» چگونگی تعیین وزن کل بار را درج نماید: طبق وزن استاندارد («طبق استاندارد») یا طبق وزنی که روی صندوقهای بار قید شده است («طبق نوشته روی بسته»)؛
۴) اگر در بارنامه وزن بار هم در ستون «وزن برحسب کیلوگرم توسط فرستنده تعیین شده است» و هم در ستون «وزن به کیلوگرم توسط راه‌ آهن تعیین شده است» درج شده باشد، در آنصورت وزنی ملاک خواهد بود که توسط راه ‌آهن مشخص شده است، بجز در مواردیکه در بندهای ۳ - ۱ از ۴ ماده ۲۳ ذکر شده است.

۸ ـ در واگنهای مسقف و ایزوترمیک بایستی دربها و کلیه دریچه ها بغیر از دریچه تهویه کـه از داخـل با تـوری یـا بـه طـرق دیـگر محکم شده است، پلمپ شوند.کلیه دریچه‌ های بارگیری وتخلیه در واگنهای مخزندار باید پلمپ شود. چنانچه ساختمان دریچه های پائینی طوری باشد که بدون بازکردن دریچه های بارگیری فوقانی امکان بازکردن آنها امکانپذیر نباشد در آنصورت این دریچه های تخلیه پائینی پلمپ نمی شوند.
اگر روی واگن، پلمپ ها یا قفل های مربوط به حملهای قبلی وجود داشته باشد، آن پلمپها بایستی توسط فرستنده یا راه‌ آهن، بسته به اینکه کدام یک از آنها باید مجدداً واگن را پلمپ کنند، برداشته شود.
برای پلمپ کردن باید از پلمپ ها یا قفلهایی استفاده نمود که باز کردن آنها بدون صدمه دیدن ممکن نباشد؛ پلمپها یا قفلها باید طوری نصب شوند که امکان دستیابی به بار بدون صدمه دیدن آنها میسر نباشد.
اگر پلمپ توسط فرستنده نصب می‌ شود، باید مشخصات زیر را داشته باشد :
۱) نام ایستگاه (در صورت لزوم بصورت اختصاری)؛
۲) تاریخ نصب پلمپ یا علائم کنترل؛
۳) نام اختصاری فرستنده .
ضمناً پلمپهای فرستنده می‌ توانند دارای نام اختصاری راه ‌آهن مبداء باشند.
هنگام پلمپ ‌گذاری واگنها، توسط راه ‌آهن، پلمپها بایستی دارای همان علائم باشند: اما به جای نام اختصاری فرستنده بایستی حاوی نام اختصاری راه ‌آهن مبداء و نیز شماره گیره (منگنه) باشد، البته چنانچه پلمپها، علائم کنترلی نداشته باشند.
بدون توجه به اینکه پلمپ گذاری توسط چه کسی انجام میشود- توسط فرستنده یا راه آهن - قفل ها بایستی دارای علائم زیر باشند:
- نام اختصاری راه آهن مبداء .
- علامت کنترل .
قفل ها همچنین می تواند حاوی نام ایستگاه مبداء و فرستنده بار در صورت لزوم بصورت اختصاری نیز باشند .
به هنگام پلمپ گذاری واگن و کانتینر با چند قفل، این قفل ها بایستی دارای علائم کنترل مختلف باشند.
در صورت تجهیز واگنهای مسقف و ایزوترمی به وسایل اضافی جهت گذاشتن پلمپ در قسمت بالایی دربها، قفل ها فقط برای وسائل اصلی پلمپ گذاری در نظر گرفته می شود.
راه آهن مبداء باید حداقل دو ماه قبل کلیه راه آهنهای شرکت کننده در حمل را از مقررات استفاده و ترتیب بازکردن قفل های مشخص شده مطلع نماید. استفاده از وسایلی که بازکردن آنها نیازمند بکارگیری ابزار خاص (پلمپ کش ها، کلید) باشند، مستلزم هماهنگی قبلی راه آهن مبداء با راه آهنهای های شرکت کننده در حمل است.
در صورت حمل بارهای ترانزیتی از کشورهایی که عضو SMGS نیستند (از جمله بارهایی که از طریق بنادر دریایی بارگیری مجدد می شوند) کانتینرهای تناژ بالا، کامیونها، اتاق های جدا شونده کامیونها، تریلرها و غیره با پلمپ ها یا قفلها ی مبداء اولیه بار می توانند جهت ادامه حمل پذیرفته شوند.
در سایر موارد، پلمپ گذاری واگنها و کانتینرها طبق مقررات داخلی جاری راه آهن مبداء یا واگن به واگن کننده، انجام می شود.

۹ ـ هنگام حمل بار بصورت خرده بار به جمهوری سوسیالیستی ویتنام، فرستنده می ‌تواند عدلهای بار را پلمپ ‌گذاری ‌کند. در این صورت وی بایستی درستون «نوع بسته‌ بندی» بارنامه به این ‌موضوع اشاره ‌کند.