با سلام و احترام؛
پیرو بخشنامه شماره ۰۵/۱۴۹۱۳۶ مورخ ۱۴۰۵/۰۶/۱۹ درخصوص ابلاغ آخرین نسخه «دستورالعمل تخصیص و تأمین ارز خدماتی در مرکز مبادله ارز و طلای ایران»، بدین وسیله آخرین اصلاحات بخش سوم مجموعه مقررات ارزی و دستورالعمل مذکور به شرح ذیل، جهت اجرا ابلاغ می شود:
۱- حذف عبارت "(بابت سرفصل هایی که صرفاً به صورت حواله پیش بینی شده)" از تبصره ذیل بند (۱۲) قسمت (ب) بخش سوم مجموعه مقررات ارزی.
۲- افزودن ماده ای به شرح ذیل به دستورالعمل تخصیص و تأمین ارز خدماتی در مرکز مبادله ارز و طلای ایران:
«ماده ۲۶- درصورت عدم امکان انتقال ارز موضوع مواد (۲۳) و (۲۵) این دستورالعمل از طریق حواله ارزی (بابت سرفصل های خدماتی که صرفاً به صورت حواله یا در قالب حواله/اسکناس پیش بینی شده)، بنا به درخواست متقاضی و پذیرش مسئولیت های مترتبه توسط وی و حسب مقدورات و با اعلام مراتب توسط عامل تأمین ارز، امکان تغییر روش دریافت ارز به اسکناس وجود دارد که در این صورت پس از طی مراحل درخواست ارز اسکناس مطابق این دستورالعمل، پرداخت ارز به صورت اسکناس امکان پذیر است.»
ضمن الزام به رعایت سایر ضوابط و مقررات ارزی در اجرای این بخشنامه، مقتضی است مراتب را به کلیه شعب و واحدهای ارزی ذی ربط ابلاغ و بر حسن اجرای آن نیز نظارت نمایند.
اداره تدوین مقررات ارزی
داود کیومرثی - نبی اله نجاری
۶۰۱۶ – ۰۳ - ۶۰۳۱
بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران
دستورالعمل تخصیص و تأمین ارز خدماتی
در مرکز مبادله ارز و طلای ایران
مدیریت کل مطالعات و مقررات ارزی
اداره تدوین مقررات ارزی
بسمه تعالی
فصل اول تعاریف و اصطلاحات
اصطلاحات و واژه های استفاده شده در این دستورالعمل به شرح زیر تعریف شده اند.
۱) بانک مرکزی: بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران
۲) مرکز مبادله: شرکت مرکز مبادله ارز و طلای ایران
۳) سرفصل ارز خدماتی: سرفصل مصارف ارزی خدماتی غیر بازرگانی موضوع بخش سوم مجموعه مقررات ارزی بانک مرکزی
۴) ارز خدماتی: ارزهای موضوع سرفصل ارزی خدماتی غیر بازرگانی
۵) سامانه: سامانه ارز خدماتی مرکز مبادله
۶) عامل تأمین ارز:بانک ها یا صرافی های دارای مجوز یا اشخاص مورد تأیید بانک مرکزی
۷) متقاضی: اشخاص حقیقی و حقوقی متقاضی ارز خدماتی
۸) دستگاه: اشخاص حقوقی مورد تأیید بانک مرکزی که وظیفه راستی آزمایی و تأیید یا رد درخواست ارز متقاضی ارز خدماتی را بر عهده دارند.
۹) دستگاه اجرائی: اشخاص حقوقی موضوع ماده (۵) قانون خدمات کشوری مصوب هشتم مهرماه ۱۳۸۶
۱۰) نماینده مقیم: شخص حقیقی معرفی شده از سوی دستگاه جهت حضور در محل مرکز مبادله به منظور پاسخگویی به متقاضی ارز خدماتی
۱۱) تخصیص ارز: اختصاص وجوه ارزی به متقاضی و معرفی به عامل تأمین ارز
۱۲) تأمین ارز: انجام معامله ارز با متقاضی در قالب پرداخت نقدی اسکناس و یا حواله ارز توسط عامل تأمین ارز
۱۳) حساب واسط مرکز مبادله: حساب ریالی متعلق به مرکز مبادله
۱۴) حساب ریالی: حساب بانکی ریالی به نام متقاضی نزد بانک های عامل
۱۵) کد مجوز تأمین ارز: شناسه منحصر به فردی است که پس از تأیید درخواست متقاضی توسط دستگاه صادر می شود. این شناسه در خصوص حواله ارزی بلافاصله پس از صدور و در خصوص ارز اسکناس پس از پرداخت معادل ریالی ارز مورد درخواست و کارمزد آن در اختیار متقاضی قرار می گیرد.
فصل دوم - ضوابط کلی حاکم بر تخصیص و تأمین ارز خدماتی
کلیه درخواستهای تخصیص و تأمین ارز در سرفصل ارز خدماتی توسط متقاضی از طریق سامانه با رعایت مقررات بانک مرکزی و در چارچوب ضوابط این دستورالعمل ارائه می شود.
فصل سوم - فرآیند اخذ دسترسی دستگاه به سامانه
بانک مرکزی فهرست تفکیکی دستگاه ها برای تأیید درخواستهای متقاضیان ارز خدماتی را برای هر سرفصل ارز خدماتی به منظور پیاده سازی در سامانه به مرکز مبادله اعلام می نماید.
دستگاه باید جهت بررسی درخواست متقاضی مرتبط با خود سامانه مستقلی جهت تبادل اطلاعات با سامانه در اختیار داشته باشد. تأیید درخواست متقاضی از طریق ارتباط و تبادل اطلاعات سامانه با سامانه دستگاه انجام می شود. بالاترین مقام دستگاه اقدامات لازم جهت ارتباط و تبادل اطلاعات سامانه دستگاه با سامانه را صورت داده و مراتب را به صورت رسمی به مرکز مبادله اعلام می نماید.
برقراری اتصال سامانه دستگاه به سامانه به منزله اعلام اطلاع بالاترین مقام دستگاه از کلیه قوانین و مقررات مربوطه از جمله مفاد این دستورالعمل حدود تکالیف و مسئولیتهای دستگاه در قبال متقاضی بانک مرکزی و مرکز مبادله و همچنین به منزله قبول تکالیف و مسئولیت های مربوطه است. در صورت هرگونه استنکاف یا اظهار بی اطلاعی دستگاه از وظایف محوله هیچ گونه مسئولیتی متوجه بانک مرکزی و مرکز مبادله نیست.
فصل چهارم - فرآیند ارائه درخواستهای تخصیص و تأمین ارز خدماتی توسط متقاضی
با مراجعه متقاضی حقیقی به سامانه پس از دریافت اطلاعات هویتی یا ثبتی استعلام و احراز هویت حساب کاربری متقاضی ایجاد می شود.
در مواردی که متقاضی شرکت دولتی یا غیر دولتی است مدیر عامل شرکت و در مواردی که متقاضی سایر دستگاه های اجرائی به استثناء شرکتهای دولتی است شخص معرفی شده از سوی بالاترین مقام دستگاه اجرایی باید به عنوان نماینده با مراجعه به سامانه فرآیند احراز هویت را طی نماید که در این صورت حساب کاربری به نام شخص حقیقی نماینده در سامانه ایجاد می شود. نماینده باید با ورود به سامانه و ثبت اطلاعات شرکت یا دستگاه اجرایی متبوع خود نسبت به ثبت درخواست ارز اقدام نماید.
متقاضی هنگام ثبت درخواست باید سرفصل ارز خدماتی مورد نظر نام دستگاه تأیید کننده نوع و مبلغ ارز درخواستی روش دریافت ارز اسکناس حواله و سایر اطلاعات حسب مقررات را در سامانه ثبت نماید. سامانه به صورت خودکار امکان دریافت ارز توسط متقاضی را بر اساس ضوابط بانک مرکزی استعلام می نماید.
تبصره ۱: تأمین ارز برای متقاضی صرفاً با ارزهای تعیین شده توسط بانک مرکزی انجام می شود و در صورت ثبت تقاضای ارز به سایر ارزها معادل سازی ارز مورد تقاضا با ارزهای قابل تأمین به هزینه متقاضی بر اساس نرخ برابری روزانه اعلامی بانک مرکزی انجام می شود.
تبصره ۲: در خصوص سرفصل ارز خدماتی مسافرتی چنانچه سن متقاضی بین ۵ تا ۱۸ سال باشد صرفاً والدین متقاضی می توانند پس از ثبت اطلاعات هویتی شماره حساب ریالی و شماره تلفن همراه متعلق به خود و حسب مورد اسناد مرتبط درخواست را به نام متقاضی فرزند در سامانه ثبت نمایند.
تبصره ۳: در خصوص سرفصل ارز خدماتی مسافرتی ثبت درخواست صرفاً از ۷ روز تقویمی قبل از تاریخ سفر امکان پذیر است.
تبصره ۴: در صورتیکه متقاضی به علت محجوریت یا ناتوانی جسمانی امکان ثبت مستقیم درخواست مرتبط با سرفصل ارز درمانی را در سامانه نداشته باشد ثبت درخواست توسط ولی یا قیم یا نماینده قانونی ایشان بلامانع است.
در صورت تأیید امکان دریافت ارز متقاضی باید مدارک و مستندات مورد نیاز را در سامانه بارگذاری نماید.
تبصره ۱: سرفصل ارز خدماتی مسافرتی مشمول این ماده نیست.
تبصره ۲: متقاضی باید کلیه مدارک مورد درخواست را در اختیار دستگاه قرار دهد.
در خصوص سرفصل ارز خدماتی که مطابق مجموعه مقررات ارزی بانک مرکزی سقف مبلغ برای استفاده از آن تعیین شده است تا قبل از انصراف یا پرداخت وجوه ریالی موضوع معامله سامانه اجازه ثبت درخواست جدید را نخواهد داد.
فصل پنجم – نحوه بررسی و تأیید درخواست ها
دستگاه درخواستهای ثبت شده توسط متقاضی را از طریق سامانه دریافت و پس از بررسی درخواست پاسخ خود اعم از اعلام نقص تأیید یا رد درخواست را از طریق سامانه دستگاه به سامانه اعلام می نماید. کلیه مسئولیت های ناشی از اعلام نقص تأیید یا رد درخواستها بر عهده دستگاه است.
در صورت نیاز به رفع نقص مدرک درخواست به همراه توضیحات لازم جهت رفع نقص به متقاضی عودت داده می شود. متقاضی باید حداکثر ظرف ده روز کاری اقدام به رفع نقص مدارک خود نماید. در صورت عدم رفع تقص در مهلت مقرر درخواست منقضی می گردد.
تبصره: دستگاه نمی تواند به دلیل وجود نقص در مدارک درخواست را رد نماید.
دستگاه باید حداکثر ظرف سه روز کاری پس از ثبت درخواست در سامانه نسبت به بررسی آن و اعلام نتیجه اقدام نماید. این مهلت شامل درخواستهایی که پس از رفع نقص مجدداً به دستگاه ارجاع شده نیز می شود.
تبصره: در صورت عدم اعلام نتیجه ظرف مهلت مقرر در این ماده استنکاف دستگاه مربوطه توسط مرکز مبادله به بانک مرکزی و بالاترین مقام دستگاه گزارش می گردد. عواقب ناشی از استنکاف صرفاً متوجه دستگاه است.
فصل ششم - پرداخت معادل ریالی و کارمزد و ثبت معامله
متقاضی غیر دولتی ارز اسکناس پس از تأیید نهایی درخواست وی توسط دستگاه معادل ریالی ارز مورد درخواست و کارمزد. آن را از طریق درگاه پرداخت سامانه به حساب واسط مرکز مبادله واریز می نماید. سایر متقاضیان ارز اسکناس پس از واریز وجوه به حساب واسط مرکز مبادله از طریق سایر روشها مستندات واریزی را در سامانه ثبت یا بارگذاری می نمایند. متقاضی حواله ارزی معادل ریالی ارز مورد درخواست و کارمزد آن را در زمان مراجعه به بانک عامل تأمین ارز پرداخت می نماید.
مهلت پرداخت معادل ریالی ارز مورد درخواست و کارمزد آن از زمان صدور کد مجوز تأمین ارز بابت تقاضای ارز اسکناس ۱۵ پانزده روز تقویمی است. در صورت عدم عد پرداخت طی مهلت مذکور کد مجوز تأمین ارز منقضی شده و متقاضی می تواند با مراجعه به سامانه درخواست تمدید مهلت اعتبار را ثبت نماید. تمدید اعتبار درخواست صرفاً با تأیید دستگاه مربوطه امکان پذیر است.
مرکز مبادله بر اساس اعلام بانک مرکزی امکان انتخاب بانک عامل توسط متقاضی را در سامانه فعال یا غیر فعال می سازد.
متقاضی باید صرفاً از مبدأ حساب بانکی متعلق به خود اقدام به پرداخت معادل ریالی ارز مورد درخواست و کارمزد آن نماید.
تبصره ۱: نرخ ارز مرکز مبادله برای متقاضی غیر دولتی در زمان پرداخت ریال و برای متقاضی دولتی در زمان صدور شناسه واریز به عنوان نرخ مرجع جهت محاسبه نرخ ریالی ارز مورد درخواست و کارمزد آن ملاک عمل قرار می گیرد.
تبصره ۲: معادل ریالی ارز مورد درخواست و کارمزد بر حسب روش پرداخت مورد نظر متقاضی اسکناس یا حواله محاسیه می شود.
تبصره ۳: در خصوص تقاضاهای ارز مسافرتی متقاضی بلافاصله پس از ثبت درخواست و استعلام از سامانه مربوطه وارد مرحله پرداخت می شود.
کارمزد و معادل ریالی ارز مورد درخواست متقاضی اسکناس از جمله متقاضی ارز مسافرتی تا زمان مراجعه ایشان به بانک عامل در حساب واسط مرکز مبادله باقی می ماند.
بانک عامل تأمین ارز در پایان هر روز وجوه ریالی را که بابت معاملات حواله ارزی از متقاضیان دریافت نموده است به حساب ذی نفعان نهایی واریز می نماید.
فصل هفتم – انصراف از درخواست و انفساخ معامله
انصراف متقاضی از درخواست ارز صرفاً تا قبل از مراجعه به بانک عامل تأمین ارز و استعلام کد مجوز تأمین ارز توسط بانک عامل امکان پذیر است.
تبصره ۱: متقاضی ارز اسکناس پس از پرداخت وجوه ریالی حداکثر تا ۱۵ پانزده روز کاری مجاز به مراجعه به بانک عامل تأمین ارز است. پس از این مهلت عدم مراجعه موجب انفساخ معامله می شود.
تبصره ۲: در سرفصل ارز مسافرتی ثبت درخواست انصراف از تاریخ اظهاری شروع سفر تا ۲ دو روز تقویمی پس از آن امکان پذیر نیست.
عدم ثبت تأمین ارز متقاضی توسط بانک عامل در سامانه حداکثر تا ۳۰ سی روز تقویمی از تاریخ اظهاری شروع سفر در سامانه به منزله انصراف از معامله بوده و معامله منفسخ تلقی میشود.
در صورت اتصراف از درخواست یا انفساخ معامله معادل ریالی ارز مورد درخواست و کارمزد آن پس از کسر کارمزد انتقال وجه به شماره شبای متقاضی عودت می گردد.
فصل هشتم - تأمین ارز
عامل تأمین ارز بر اساس روش مورد نظر متقاضی برای دریافت ارز که در مرحله ثبت درخواست در سامانه انتخاب نموده است نسبت به پرداخت نقدی ارز و یا حواله آن به حساب مورد نظر اقدام می نماید.
متقاضی ارز اسکناس با استفاده از کد مجوز تأمین ارز می تواند با مراجعه به عامل تأمین ارز ارز مورد درخواست را دریافت نماید.
تبصره: در خصوص متقاضی شخص حقوقی نماینده متقاضی باید با همراه داشتن کد مجوز تأمین ارز مدارک هویتی و اسناد مثبته مبنی بر نمایندگی خود از سوی متقاضی برای دریافت ارز به صورت اسکناس یا حواله به عامل تأمین ارز مراجعه نماید.
در مواردی که پرداخت اسکناس یا حواله از طریق شعبه یا باجه عامل تأمین ارز انجام می شود کاربر عامل تأمین ارز باید اقدام به استعلام کد مجوز تأمین ارز از سامانه نماید. عامل تأمین ارز صرفاً بر اساس اطلاعات نمایش داده شده در سامانه اقدام به پرداخت اسکناس یا حواله می نماید.
تبصره ۱: در صورت عدم امکان تأمین نوع ارز حواله درخواستی متقاضی مؤسسه اعتباری مجاز است با رضایت متقاضی اقدام به تأمین سایر انواع ارز حواله نماید. این امکان شامل درخواستهای ارز اسکناس نمی شود.
تبصره ۲: پرداخت اسکناس الزاماً منوط به اعلام تأمین ارز در سامانه می باشد. در صورت اختلال سیستمی بانک عامل موظف است حداکثر تا یک روز کاری بعد از رفع اختلال تأمین ارز را در سامانه ثبت نماید.
تبصره ۳: مبنای قطعی و نهایی احتساب فروش ارز از محل منابع بانک مرکزی صرفاً میزان منابع ارزی دارای تایید تأمین ارز و ثبت شده در سامانه نظارت ارز سنا است و هرگونه اعلام گزارش یا ثبت خارج از چارچوب تأیید مزبور در تسویه با بانک مرکزی واجد اثر نخواهد بود. بر این اساس چنانچه به علت عدم ثبت ثبت ناقص یا تأخیر در ثبت تأیید تأمین ارز توسط بانک عامل میزان فروش ارز برخوردار از تأیید سامانه ای کمتر از میزان فروش اعلامی بانک عامل باشد بانک عامل مکلف به جیران کسری ایجاد شده خواهد بود. جبران کسری مزبور حسب ماهیت رابطه عملیاتی فروش نیابتی به یکی از دو طریق زیر انجام می پذیرد
الف ) در چارچوب تأمین اولیه منابع ارزی از محل منابع داخلی بانک عامل و تعهد جایگزینی منبع توسط بانک مرکزی بانک عامل موظف است مایه التفاوت را از محل منابع داخلی خود تأمین نموده و تعهد تحویل ارز توسط اداره عملیات ارزی بانک مرکزی به بانک عامل منحصرا تا سقف فروش قطعی ثبت شده و فاقد هرگونه سابقه ابطال در سامانه نظارت ارز سنا) معتبر خواهد بود؛
ب ) در چارچوب دریافت اولیه منابع ارزی از بانک مرکزی که در آن مالکیت منبع ارزی تا زمان تحقق فروش قطعی متعلق به بانک مرکزی است بانک عامل مکلف به استرداد منابع ارزی به بانک مرکزی بوده و در صورت عدم استرداد در مهلت مقرر اداره عملیات ارزی بانک مرکزی مجاز است رأساً معادل منابع ارزی به بانک مرکزی بوده و در صورت عدم استرداد در مهلت مقرر اداره عملیات ارزی بانک مرکزی مجاز است رأساً معادل کسری را حسب مورد به صورت ارزی یا معادل ریالی از حسابهای بانک عامل برداشت نماید؛ در فرض برداشت ریالی تسعیر بر مبنای نرخ فروش اسکناس مرکز مبادله در روز برداشت محاسبه و اعمال خواهد شد.
درصورت عدم امکان انتقال ارز موضوع مواد (۲۳) و (۲۵) این دستور العمل از طریق حواله ارزی بابت سرفصل های خدماتی که صرفاً به صورت حواله یا در قالب حواله اسکناس پیش بینی شده بنا به درخواست متقاضی و پذیرش مسئولیت های مترتیه توسط وی و حسب مقدورات و با اعلام مراتب توسط عامل تأمین اوز امکان تغییر روش دریافت ارز به اسکناس وجود دارد که در این صورت پس از طی مراحل درخواست ارز اسکناس مطابق این دستورالعمل پرداخت ارز به صورت اسکناس امکان پذیر است.
عامل تأمین ارز متعهد است تمامی تمهیدات لازم برای پرداخت اسکناس یا حواله ارز مورد نیاز متقاضی را به نحوی که هیچ گونه تأخیر و خللی در تأمین ارز متقاضیان ایجاد نشود، فراهم نماید.
کارمزد نقل و انتقال و تبدیل ارز بر عهده متقاضی بوده و توسط عامل تأمین ارز محاسبه و به متقاضی جهت پرداخت اعلام می گردد.
مراجعه متقاضی حواله ارزی به عامل تأمین ارز از زمان صدور کد مجوز تأمین ارز به مدت ۴۵ چهل و پنج روز تقویمی بلامانع است. در صورت عدم مراجعه طی مهلت مذکور کد مجوز تأمین ارز منقضی شده و متقاضی میتواند با مراجعه به سامانه درخواست تمدید مهلت اعتبار را ثبت نماید. تمدید اعتبار درخواست صرفاً با تأیید دستگاه امکان پذیر است.
فصل نهم - سایر
مرکز مبادله مسئولیت بررسی و کنترل فرآیندهای سامانه تعامل با دستگاه تعامل با عامل تأمین ارز و انجام هماهنگی های لازم با بانک مرکزی را بر عهده دارد.
در صورت عدم استفاده از ارز تأمین شده از محل موضوع مورد درخواست متقاضی نسبت به مسترد نمودن ارز از طریق عامل تأمین ارز اقدام می نماید عواقب ناشی از استنکاف متقاضی از استرداد وجه ارزی موضوع این ماده متوجه متقاضی است.
عامل تأمین ارز باید آموزشهای لازم در خصوص فرآیند تأمین ارز متقاضی را به کارکنان شعب و باجه های مربوطه ارائه نماید به نحوی که کارکنان نسبت به اهمیت موضوع و حدود تکالیف و مسئولیتهای خود آگاهی کامل داشته باشند.
کلیه دستگاه ها نماینده مقیم خود را جهت استقرار در مرکز میادله به منظور پاسخگویی به متقاضیان مرتبط به مرکز مبادله معرفی می نمایند.
این دستورالعمل مشتمل بر ۳۳ ماده و ۱۷ تبصره با شماره رأی ۶۰/۶۷ کمیسیون ارز بانک مرکزی مورخ ۱۴۰۵/۰۶/۱۷ به تصویب رسید.
